Jest na naszym niebie piękna konstelacja Raka, najsłabiej widoczna spośród wszystkich gwiazdozbiorów zodiakalnych. Wciśnięta pomiędzy wielkie obszary Bliźniąt i Lwa, na które wszyscy zazwyczaj patrzą. A tymczasem pomiędzy tymi jasnymi i wielkimi gwiazdozbiorami - taka miła obserwacyjna niespodzianka!
Rak (Cancer, Cnc) wyznaczał kiedyś położenie Słońca w chwili letniego przesilenia. Dlatego w Egipcie zwiastował nadejście Chepri - „boga-Słońca”. Uosobienie skromnego skarabeusza, czyli żuka gnojnego, symbolizowało płodność, życie i odrodzenie. W mitologii greckiej, gdy Herakles walczył z potworną Hydrą, rak próbował uszczypnąć herosa w palec u nogi. Historię tego ważnego uszczypnięcia przeniesiono na nasze wieczorne niebo.
Szczypce raka symbolizuje świecąca białym światłem gwiazda Acubens. Najciekawszym obiektem w Raku jest jednak gromada otwarta Praesepe, oznaczona jako M44. My nazywamy tę gromadę „Żłóbek” lub „Ul”. Jest to grupa ok. 50 słabszych optycznie gwiazd, odległa o 500 lat świetlnych. Gołym okiem zobaczymy ją jako rozległą plamkę. Ale do jej obserwacji, jak również do obserwacji całego gwiazdozbioru Raka, należy wybrać noc bez jasnej poświaty Księżyca. Takie właśnie warunki sprzyjają nam w tym tygodniu, lecz już w środę zbliżający się do pełni rogal Księżyca pojawi się na tle opisywanej konstelacji Raka, której wówczas w jego blasku nie dojrzymy. Nasz satelita Księżyc jest tak jasny, że zwyczajnie przeszkadza w astronomicznych obserwacjach. Rak jest gwiazdozbiorem zodiakalnym, zaś Księżyc przemierza szlak zodiaku. A co oznacza określenie „gwiazdozbiór zodiakalny”?
Zodiak jest pasem nieba wokół ekliptyki. Został podzielony na dwanaście 30-stopniowych znaków. W punkcie równonocy wiosennej zaczyna się znak Barana, a znak Raka (jako czwarty) zaczyna się w odległości 90 stopni od punktu Barana. Gdy Słońce wkracza w znak Raka, mamy przesilenie letnie, natomiast jego wejście w znak Koziorożca oznacza już przesilenie zimowe. Kiedyś znaki zodiaku pokrywały się z odpowiadającymi im gwiazdozbiorami. Dzisiaj, z powodu zjawiska zwanego precesją, punkt Barana dotarł już do Ryb. I co 72 lata przesuwa się on o 1 stopień dalej! Pamiętajmy o tym, czytając horoskopy, na które chyba nie warto tracić czasu!
Tymczasem od wielu tygodni wspólnie obserwujemy szybkie zbliżanie się do siebie dwóch planet: Marsa i Saturna. Na mapce zaznaczyłem ich obecne położenie. Planeta Saturn może być pomocna w odnalezieniu opisanego dziś gwiazdozbioru Raka, bowiem widoczna jest teraz na jego tle. W środę Księżyc zawiśnie pomiędzy Saturnem i Marsem, co dodatkowo upewni Czytelników w trafności obserwacji. Mars opuszcza właśnie obszar gwiazdozbioru Bliźniąt i za dwa tygodnie znajdzie się również w konstelacji Raka. 17 czerwca obydwie planety zamienią się miejscami i Mars podąży dalej w swoją stronę. Do Bliźniąt szybko przesuwa się rzadko widoczna planeta Merkury, którą za dwa tygodnie zobaczymy w tym obszarze. Dziś Merkury jest jeszcze zbyt blisko Słońca, ale cała ta sytuacja oznacza, że wkrótce Bliźnięta, a potem i Rak również znikną z naszego nieba w blasku letniego Słońca. Po przeciwnej stronie nieba na południowym zachodzie bardzo jasny Jowisz - największe cudo tegorocznych ciepłych wieczorów. Czekamy na lato!