16 czerwca br. bł. Ojciec Pio został kanonizowany, tzn. ogłoszony przez Kościół świętym. Był to pierwszy tak szybki proces kanonizacyjny od chwili beatyfikacji, która miała miejsce 2 maja 1999 r. Czyżby jedni słudzy Boży dochodzili do chwały ołtarzy wcześniej, a inni później? Fakt ten zależy od bardzo złożonych i zmieniających się tendencji pobożności ludowej, od wydarzeń historycznych, od sytuacji politycznej, społecznej itp. Oczywiście duży wpływ mają także reguły w prowadzeniu procesu beatyfikacyjnego i kanonizacyjnego.

Kanonizacja sług Bożych

Najpierw wypada przypomnieć, iż do końca 1659 r. nie było różnicy między beatyfikacją a kanonizacją. Rozróżnienie to wprowadził dopiero papież Aleksander VII w Dekrecie o kulcie błogosławionych niekanonizowanych, a po raz pierwszy zastosował je w 1662 r. w przypadku procesu Franciszka Salezego.

Nie od samego początku kanonizacji dokonywała Stolica Apostolska. W pierwszych wiekach chrześcijaństwa proces rozpoznawania świętości danej osoby następował w środowiskach lokalnych. We wszystkich przypadkach podstawą do rozpoczęcia tego procesu był powszechny rozgłos. Wówczas kanonizacja była w mocy każdego lokalnego biskupa. W przypadku śmierci jakiegoś chrześcijanina w "opinii świętości", każdy biskup mógł powagą swego urzędu przeprowadzić proces mający na celu znalezienie świadectw o jego życiu, aby w końcu ogłosić owego sługę Bożego świętym. Niekiedy sam papież przybywał do diecezji i brał udział w takiej ceremonii. Z biegiem czasu, zwłaszcza na Zachodzie, mile było widziane, by w całym procesie uczestniczył papież, co mogło w ten sposób dodać kanonizacjom większego autorytetu.

Z upływem czasu sytuacja się jednak zmieniała. W XII w. - dzięki decyzjom papieża Aleksandra III (1159-81) i Innocentego III (1198-1216) - kanonizacja sług Bożych została zarezerwowana dla Stolicy Apostolskiej. Ostatecznie papież Urban VIII w dekretach z lat 1625, 1634 i 1642 potwierdził, że kanonizacji może dokonywać jedynie Stolica Apostolska, podając pewne reguły w procesie kanonizacyjnym. Reguły beatyfikacyjne i kanonizacyjne zostały udoskonalone przez papieża Benedykta XIV (1740-58) i św. Piusa X (1903-14). Dzisiaj wszystkie te reguły mają już swoją kodyfikację w konstytucji apostolskiej Divinus perfectionis Magister, ogłoszonej przez Papieża Jana Pawła II 25 stycznia 1983 r.

Droga do kanonizacji

Wedle dokładnych wskazań zawartych w ww. konstytucji droga do "chwały ołtarzy" prowadzi przez określone etapy. "Proces" katolika, który umarł w opinii świętości można rozpocząć po upływie pięciu lat od jego śmierci. Czyni to tzw. "postulator", czyli osoba zatwierdzona do tego przez lokalnego biskupa. W trakcie procesu zbiera się świadectwa o życiu kandydata "na ołtarze" i prosi Stolicę Apostolską o "nulla osta" (brak sprzeciwu). Po jej otrzymaniu kandydat nazywany jest sługą Bożym. Teraz następuje krytyczne opracowanie świadectw, by zbadać, czy i w jaki sposób sługa Boży praktykował heroizm cnót lub może poniósł śmierć męczeńską. Po zebraniu wszystkich materiałów, wysyła się je do Stolicy Apostolskiej, gdzie poddane zostaną ocenie. Jeśli będzie ona pozytywna, wówczas sługa Boży będzie ogłoszony " czcigodnym".

Teraz rozpoczyna się drugi etap polegający na ocenie cudów, które przypisywane są wstawiennictwu "czcigodnego". Jeżeli choć jeden z tych cudów zostanie uznany za autentyczny, wtedy "czcigodny" może być ogłoszony błogosławionym, czyli beatyfikowany.

Trzeci etap ma miejsce wówczas, gdy po beatyfikacji zostanie uznany jeszcze jeden cud, co pozwoli, by błogosławiony mógł być kanonizowany, czyli ogłoszony świętym.