Europejski Bank Centralny jest bankiem centralnym wspólnej waluty europejskiej - euro. Pełni taką samą rolę jak bank centralny w danym kraju, ale nadzoruje obszar znacznie wykraczający poza granice jednego państwa. EBC powstał w 1998 r. Jego siedzibą jest Frankfurt nad Menem (Niemcy). Współpracuje z Europejskim Systemem Banków Centralnych (ESBC), który obejmuje wszystkie 27 państw członkowskich Unii Europejskiej. Banki centralne krajów, które przyjęły euro, wraz z Europejskim Bankiem Centralnym tworzą tzw. Eurosystem.

Nadrzędne zadania EBC

Nadrzędnym zadaniem Europejskiego Banku Centralnego, jako strażnika wartości pieniądza, jest utrzymanie stabilności cen, aby siła nabywcza euro nie osłabła wskutek inflacji. Bank czyni to na dwa sposoby:
- po pierwsze - poprzez kontrolowanie podaży pieniądza. Nadmierna podaż pieniądza w stosunku do podaży towarów i usług prowadzi bowiem do inflacji;
- po drugie - poprzez monitorowanie tendencji cen i ocenę ryzyka, jakie niosą one dla stabilności cen w strefie euro.
Kontrola podaży pieniądza polega m.in. na ustalaniu stóp procentowych obowiązujących w całej strefie euro. Jest to prawdopodobnie najbardziej znany rodzaj działania Banku. Gdy Polska wejdzie do strefy euro, już nie Narodowy Bank Polski będzie ustalał stopy procentowe, ale w całej strefie euro będą obowiązywać stopy ustalone przez Europejski Bank Centralny.

Inne zadania EBC

Obok prowadzenia polityki pieniężnej EBC podejmuje liczne zadania, aby zapewnić gospodarce strefy euro właściwe funkcjonowanie:
- emituje banknoty;
- prowadzi operacje na rynkach walutowych, kupując i sprzedając waluty;
- utrzymuje i zarządza rezerwami walutowymi państw członkowskich strefy euro;
- pomaga zapewnić wiarygodność i dobrą kondycję instytucji kredytowych i całego systemu finansowego;
- zapewnia sprawne funkcjonowanie systemów płatniczych w strefie euro, tak aby transakcje między bankami przebiegały szybko i płynnie;
- współpracuje z bankami centralnymi w ramach Eurosystemu.

Struktura EBC

Prezesi narodowych banków centralnych wraz z 6 członkami zarządu EBC tworzą Radę Prezesów EBC - główny organ decyzyjny banku. Członkowie Eurosystemu spotykają się regularnie w licznych komisjach, aby skoordynować i omówić prowadzone działania.
Krajowe banki centralne są udziałowcami EBC w sposób proporcjonalny do liczby ludności i wysokości PKB. Nie znaczy to jednak, że większe kraje mają większy wpływ na kształtowanie polityki pieniężnej. EBC jest instytucją absolutnie niezależną. Ani on, ani żaden inny narodowy bank Eurosystemu, ani też żaden z członków ich organów decyzyjnych nie może zwracać się do żadnej instytucji o instrukcje ani takich instrukcji przyjmować. Instytucje UE i rządy państw członkowskich muszą szanować tę zasadę i nie starać się wywierać wpływu na EBC oraz na swój rodzimy bank centralny.