MAGDALENA KOZIEŁ: - Co to jest fizjoterapia i w jakim celu jest podejmowana?

MAŁGORZATA BĄK: - Fizjoterapia to inaczej rehabilitacja ruchowa. Jest to kompleksowe działanie mające na celu przywrócenie sprawności lub przywrócenie maksymalnie osiągalnej sprawności ruchowej. Ja pracuję z osobami dorosłymi upośledzonymi w stopniu umiarkowanym, takimi jak: zespół Downa, dziecięce porażenie mózgowe, uszkodzenie centralnego układu nerwowego, czyli MPD.

- W jaki sposób choroby te wpływają na sprawność fizyczną?

- Jest pewna grupa objawów charakterystyczna dla osób z zespołem Downa, wynikająca ze specyficznej budowa ciała: niski wzrost, zwisające barki, głowa spłaszczona i pochylona do przodu, specyficzny wyraz twarzy, nieproporcjonalnie krótkie ręce i stopy. Ze względu na dość często występujące wady serca, wydolność fizyczna tych osób jest ograniczona. Występuje u nich tzw. nadruchomość w stawach. Zdrowy człowiek podnosi rękę do 180 stopni, a osoby te mogą zrobić to znacznie dalej. Osoby te są wiotkie, a nadruchomość sprawia, że mają często problemy ze stawami biodrowymi. Przy dziecięcym porażeniu mózgowym cechą charakterystyczną są zaburzenia w zakresie ruchów dowolnych, obustronny niedowład kończyn lub porażenia spastyczne czterokończynowe. Często występują także kurczowe niedowłady kończyn, ruchy mimowolne, zaburzenia zborności ruchów i równowagi, czyli zaburzenia koordynacji ruchowo-wzrokowej.

- Na czym polega usprawnianie ruchowe tych osób?

- W związku z tym, że rehabilituję osoby dorosłe, zmiany u nich są już utrwalone. Zupełnie inaczej wygląda praca z dziećmi, kiedy można je nauczyć prawidłowych wzorców ruchowych. W przypadku dorosłych rehabilitacja idzie w kierunku ogólnorozwojowym i wzmacniania mięśni. Chodzi o to, żeby nie zatraciły sprawności fizycznej, którą posiadają. Pracując z osobami z porażeniem mózgowym, trzeba pracować nad siłą mięśniową, nad utrzymaniem ruchomości w stawach. Celem rehabilitacji osób z MPD jest wypracowanie takich czynności ruchowych, które mimo uszkodzenia czynności mózgu, będą najbardziej zbliżone do prawidłowych i zapobiegną utrwalaniu się negatywnych wzorców ruchowych oraz występowaniu przykurczów i wtórnych deformacji w układzie kostnostawowym.
W rehabilitacji dzieci z zespołem Downa i dzieci z porażeniem mózgowym należy trzymać się pewnych stałych zasad. Każde dziecko powinno mieć możliwość rehabilitacji. Ciągłość i systematyczność ćwiczeń wpływa na ich skuteczność. Każda przerwa powoduje, że rehabilitację trzeba zacząć od początku. Im wcześniej rozpoczęta rehabilitacja, tym lepiej. Rehabilitacja powinna być także kompleksowa, czyli oddziaływać na ciało i psychikę. W każdej rehabilitacji należy przestrzegać zasady rozwojowej. Ćwiczenia dobierane są do wieku dziecka i do jego możliwości w tym czasie. U niektórych dzieci stosowane są paterningi, tzn. wykonywanie za dziecko pewnych ćwiczeń, które mają na celu wypracowanie pewnych wzorców ruchowych, np. pełzania czy chwytania.

- Czy jest jakaś najbardziej skuteczna metoda rehabilitacji?

- Z każdym dzieckiem i z każdą osobą dorosłą pracuje się indywidualnie. Jedyne, co można zaproponować wszystkim, to ćwiczenia ogólnorozwojowe, które wpływają stymulująco na organizm. Pozostałe ćwiczenia dobiera się indywidualnie. Metody dobiera terapeuta w porozumieniu z rodzicami i lekarzem. Niektóre z tych metod wymagają bowiem pracy w domu i opiekun musi się zgodzić na kontynuację ćwiczeń.

- Jak podchodzą do ćwiczeń podopieczni?

- Muszę powiedzieć, że osoby, z którymi pracuję w stowarzyszeniu, są naprawdę chętne do wykonywania różnych prac, w tym też ćwiczeń. Jest to ciężka praca, okupiona potem i zmęczeniem, żeby osiągnąć jakikolwiek efekt. A w tych przypadkach efektu nie osiąga się po tygodniu, miesiącu, ale po latach.

Małgorzata Bąk pracuje jako fizjoterapeutka w Katolickim Stowarzyszeniu na Rzecz Osób Niepełnosprawnych "Tęcza" w Zielonej Górze oraz współpracuje z Lubuskim Stowarzyszeniem Inwalidów Narządu Ruchu.