Ewa Hanter - artysta plastyk i pisarka, autorka ponad 40 książek religijnych, głównie dla dzieci. W swoich książkach proponuje zabawy plastyczne rozwijające kreatywność i duchowość dziecka. Jedna z ostatnio wydanych książek „Młode wino w nowych bukłakach” nie tylko prezentuje różne formy zajęć z dziećmi, takie jak: domina sylabowe, układanki z pocztówek, loteryjki, rozsypanki wyrazowe itp., ale też pokazuje, jak mogą one być wypełnione treścią religijną. Są tu także przykłady zajęć dla dzieci, które mają trudności w czytaniu i pisaniu, gry arytmetyczne i ortograficzne. Są też pomocą w budowaniu więzi rodzinnej i rozwijaniu życia wewnętrznego dzieci.
(aż)

Aleksandra Żuczkowska: - Czy dzieci mają potrzeby duchowe? Wiadomo, że mają potrzeby psychiczne, potrzebę bezpieczeństwa, bliskości, zabawy, potrzeby szacunku i rozwoju, ale czy doświadczają pragnienia kontaktu z Bogiem?

Ewa Hanter: - Oczywiście, że dzieci mają potrzeby duchowe, na które trzeba zwracać uwagę i pomagać im je rozwijać. Jest wiele zaniedbań w tej kwestii. Często rodzice nie zdają sobie sprawy z tego, że harmonijny rozwój dziecka wymaga tego, żeby pomóc mu w zaspokojeniu wszystkich jego potrzeb, nie tylko materialnych, ale także psychicznych i duchowych. Nie potrafią odczytywać potrzeb duchowych, które dziecko wyraża przez swoje zachowanie.

- Być może rodzicom brakuje pomysłów, takich jakie przedstawia Pani w swoich książkach - na przykład propozycji gier i zabaw plastycznych, ruchowych albo dialogów z maluchami, podczas których nie tylko mają one szansę świetnie się bawić, ale i uczyć myślenia.

- Być może brakuje pomysłów, ale i materiałów do zabaw, a także wiedzy.

- Kościół uczy, że rodzice są pierwszymi i najważniejszymi katechetami dzieci. Mam jednak wątpliwości, czy mają oni wystarczającą wiedzę choćby o tym, jak rozpoznawać potrzeby duchowe swoje i swoich dzieci oraz jak je kształtować.

- A trzeba zdecydowanie podkreślić, że dzieci te potrzeby mają. Zwracał na to uwagę Papież Jan Paweł II. Napisał specjalny list do dzieci, jakby chciał przypomnieć nam, jak ważne są w oczach Boga dzieci i dzieciństwo. Jezus właśnie je postawił dorosłym za wzór wiary. A co znaczą słowa: „Jeśli się nie odmienicie i nie staniecie jak dzieci, nie wejdziecie do królestwa niebieskiego”? W naszych czasach, kiedy zanika świadomość religijna u ludzi, Bóg daje wiele łask dzieciom. Popatrzmy np. na objawienia fatimskie. Kilkuletnie dzieci są w stanie przekazać przesłanie Boga, które dotyczy całego świata. Dziecko ma intuicyjną świadomość istnienia Boga i pragnienie kontaktu z Nim. Tego często brakuje dorosłym.

- Może zapomnieli już o swoich dziecięcych rozterkach i pytaniach?

- Dzieci tak jak dorośli mają różną wrażliwość religijną. Czasem trzeba ją obudzić. Trzeba pomóc im ją kształtować. Rodzice religijni potrafią docenić i uwrażliwić dziecko na łaski, które ono otrzymuje podczas chrztu, a potem w sakramencie pojednania i Komunii św. Takie dzieci wzrastają jakby naturalnie w wierze, są prowadzone przez Boga. Ale nie tylko tam. Czasem dzieci z rodzin ateistycznych doświadczają Boga w sposób mistyczny, a nawet stają się apostołami dla bliskich, którym brakuje wiary.

- Niektóre dzieci mówią, że Boga nie ma, bo Go nie widać. Przekazanie dzieciom prawdy o Bogu bywa trudne, bo wiara czy miłość to przecież pojęcia abstrakcyjne. A dzieci, jak mówi psychologia rozwojowa, nabywają zdolności myślenia abstrakcyjnego dopiero mając ponad 10 lat.

- Dzieciom można pokazać pojęcia abstrakcyjne, wychodząc od konkretu, bezpośredniego doświadczenia, od rzeczywistości widzialnej do niewidzialnej. Kiedy na chwilę zasłonimy dziecku usta i nos i zapytamy, jak się czuje, czego mu brak, natychmiast rozpoznaje, czym jest powietrze, którego nie widzi, a bez którego przecież nie może żyć. Na spacerze w lesie nie widzi zwierząt, ale widzi ich ślady. Nie widzi kukułki, ale słyszy jej głos. Niektóre dzieci samorzutnie szukają znaków obecności Boga, a inne trzeba delikatnie naprowadzić. Warto rozmawiać z dziećmi, słuchać ich pytań. Pytania dziecka są kluczem do jego duszy. Zachęcam rodziców do zapisywania tych pytań i uważnego słuchania dzieci. Jeśli w danej sytuacji nie znamy odpowiedzi, można powiedzieć: „pomyślę, zastanowię się i odpowiem ci później”. Nie powinniśmy zostawiać dziecka samego z nierozwiązanym problemem. Samo doświadczenie dziecka, że jest słuchane z uwagą, a jego pytania są traktowane poważnie, daje mu poczucie własnej wartości i kontaktu z rodzicami.

- Świadomość, że jesteśmy uważnie słuchani przez kogoś bliskiego, jest także początkiem doświadczenia dobrej modlitwy...

- Tak.

- A jak przeprowadzać z dzieckiem rachunek sumienia? Rodzice czasem mają z tym problemy. Czy zostawić to księdzu i katechetom?

- Rachunek przed pierwszą spowiedzią nie może być pierwszy i jedyny. Rodzice powinni już od najmłodszych lat kształtować u dziecka umiejętność odróżniania dobra od zła. Mogą zwrócić uwagę dziecka na jego czyny, bo są najbliższymi ich świadkami. Nikt jednak nie lubi wytykania błędów, więc rachunek sumienia to bardzo delikatna sprawa. Tu też można wyjść od konkretu, np. dając do wyboru dziecku jabłko zepsute i zdrowe. Prawdopodobnie chętnie sięgnie po zdrowe. Można zwrócić uwagę, jaki ma ono smak, a jaki smak ma jabłko zepsute. Można przez analogię pokazać, że kiedy człowiek robi coś złego, staje się wewnętrznie gorzki, smutny i nieprzyjemny dla otoczenia, jak to zepsute jabłko.