Poza duszpasterzami z archidiecezji lubelskiej, doradcami rodzinnymi, katechetami oraz przedstawicielami stowarzyszeń, troszczącymi się o rodziny i ich sprawy, jak m.in. Teresa Kapela, wiceprzewodnicząca Związku Dużych Rodzin „Trzy Plus”, w DWA uczestniczyli m.in. Prymas senior kard. Józef Glemp, bp Stanisław Stefanek (przewodniczący KEP ds. Rodziny, członek Papieskiej Rady ds. Rodziny), bp Andrzej Dziuba (przewodniczący Rady Naukowej KEP), bp Mieczysław Cisło (administrator archidiecezji lubelskiej) oraz bp Ryszard Karpiński, bp Józef Wróbel i bp Artur Miziński (lubelscy biskupi pomocniczy).

Konieczność podjęcia działań

Zwaracając uwagę na to, że od wielu lat jesteśmy świadkami narastających problemów dotyczących małżeństwa i rodziny, jak postępująca laicyzacja, stopniowe wprowadzanie do systemów prawnych przepisów i norm, które burzą tradycyjne pojęcia i funkcje małżeństwa i rodziny, Rektor KUL ks. prof. Stanisław Wilk podkreślił, że konieczne jest otoczenie małżeństwa i rodziny odpowiedzialną troską. Jest to tym bardziej konieczne, ponieważ „dane statystyczne nie pozostawiają złudzeń: rośnie liczba rozwodów, związków partnerskich i małżeństw, które nie posiadają dzieci. Kryzys rodziny w Polsce, Europie i na świecie przyjmuje niepokojące rozmiary, a na własne oczy widzimy postępujące starzenie się naszej populacji”. Dlatego istotne jest, aby wszyscy, którym zależy na losach społeczeństwa i Kościoła, podjęli działania, mające na celu zabezpieczenie demograficznej przyszłości Europy.
Kościół troszcząc się o sakramentalny charakater małżeństwa oraz o prawa rodziny, wyraża swoje zainteresowanie m.in. poprzez dokumenty, listy i encykliki. Trzeba wspomnieć choćby encyklikę „Casti connubii” Piusa XI, dokumenty Unii Mechlińskiej, Konstytucję duszpasterską o Kościele w świecie współczesnym, encyklikę „Humane vitae” Pawła VI, Kartę Praw Rodziny czy nauczanie Jana Pawła II. - Kościół wypowiada się stanowczo nie tylko w obronie przed złymi praktykami naruszającymi godność małżeństwa i rodziny, ale przede wszystkim rozwija teologię małżeństwa i rodziny, podkreśla miłość jako istotny czynnik więzi rodzinnej, zachęca rodziny do kształtowania ludzi w miłości, pratykowania jej w odniesieniu do bliźnich i przepojenienia jej poczciem sprawiedliwości i szacunku. Przedstawia także zasady moralne w dziedzinie przekazywania życia ludziego, ukazuje prawa i obowiązki rodziców, dzieci i osób starszych w rodzinie oraz wzywa do upowszechniania praw rodziny i do jej ochrony w ustawodawstwie państwowym - mówił ks. prof. S. Wilk. Jednym z areopagów, na którym apeluje się o troskę o przyszłość rodziny, rozważa się jej wyzwania oraz próbuje rozwiązać problemy, są Duszpasterskie Wykłady Akademickie. Trzeba jednak pamiętać, że - jak mówił bp Mieczysław Cisło - „wykłady uniwersyteckie obejmują analizę sytuacji małżeństwa, rodziny i życia, ale są to wykłady duszpasterskie, dlatego trzeba z analizy i syntezy przejść do postulatów duszpasterskich, na miarę postulatów, które Prymas Tysiąclecia sformułował w Ślubach Jasnogórskich”.

Skarb w rękach duszpasterzy

Wprowadzając do problematyki wykładów, ks. prof. Mirosław Kalinowski (dziekan Wydziału Teologii KUL), podkreślił, iż w historii Kościoła można zauważyć wiele prądów i kierunków, które w znaczący sposób ograniczały przesłanie Ewangelii. Jednak „Kościół zawsze potrafił podjąć odpowiednie działania, by reagować na tego typu sytuacje. Teraz, kiedy widzimy, że celem różnych działań destrukcyjnych jest rodzina, również możemy spostrzec, że budzi się świadomość życia społecznego i eklezjalnego. Przejawia się to m.in. w stwarzyszeniach, grupach i wspólnotach. Dlatego - mówił ks. Dziekan - należy apelować do duszpasterzy, w których jest potencjał do tego, by asystować współczesnej rodzinie. Kiedy więc mówimy, że czas rodziny jest czasem nadziei, to podkreślamy, że jest to skarb włożony w ręce duszpasterzy”. Ten typ postrzegania jest istotny, zwłaszcza że - jak mówił bp Andrzej Dziuba - „małżeństwo nie jest przypadkową strukturą socjologiczną. Relacja między mężczyzną i kobietą zakorzeniona jest w ich istocie, zaś sakrament małżeństwa jest pierwszym ustanowionym przez Boga, bo został powołany już w chwili stworzenia”. Jednak ponieważ „współcześnie podejmowane są działania wypaczające miłość i jej odniesienie do małżeństwa, a propagowanie pseudowolności prowadzi do banalizacji człowieka i jego relacji międzyludzkich, trzeba pamiętać, że miłość mężczyzny i kobiety, zgodnie z Bożym planem jest możliwa w bezinteresownym wzajemnym darze”. Do tych treści nawiązała Teresa Kapela ze Stowarzyszenia Dużych Rodzin „Trzy Plus’”, która odniosła rzeczywistość rodziny do przymiotów Kościoła: jeden, święty, powszechny i apostolski. Zwracając zaś uwagę na to, że rodzina jest Kościołem domowym, przypomniała, że akt narodzin jest jedyny, niepowtarzalny i pozostawia niezatarte ślady na całe życie, rodzina jest miejscem kształtowania podstawowych relacji i bez względu na sytuację historyczną czy kulturową, jest rzeczywistością powszechną i promieniującą na wszystkie inne relacje.

Wychować do życia

Sprawa wychowania w rodzinie została podjęta w prelekcji dr hab. Iwony Niewiadomskiej, która wskazała, że związki niesakramentalne, a w tym m.in.: partnerskie związki homoseksualne czy „seryjnej monogamii”, są nie tylko problemem wychowawczym, ale przede wszystkim elementem kształtowania cywilizacji śmierci. Ponieważ jest to wyzwanie dla rodziców i duszpasterzy, prelegenci próbowali odpowiedzieć na pytanie: Czy rodzice jeszcze wychowują? Jednym z wniosków dyskusji było stwierdzenie, że „w życiu współczesnej rodziny można zauważyć rezygnację z wielu praw do wychowania dzieci na rzecz społeczności wyższego rzędu jak: państwo, Kościół, instytucje życia publicznego, organizacje, mass media i multimedia lub na rzecz bliżej nieokreślonych podmiotów, często działających nieformalnie w społeczeństwie i na granicy prawa. Przyczyną takich zachowań jest sytuacja ekonomiczna rodziny, praca zarobkowa za granicą, dysfunkcyjność rodziny, patologia czy nieświadomość rodziców na temat misji, do jakiej zostali powołani. W sposób naturalny tę misję przejmują inne podmioty, a niejednokrotnie czynią to na zasadzie ingerencji, uzurpując sobie prawo do kształtowania przyszłych pokoleń”. Dlatego, bardzo istotne jest, by wartość małżeństwa i rodziny promowały nie tylko osoby indywidualne i Kościół, ale także by były podnoszone w szkole. Podkreślała to dr hab. Urszula Dudziak mówiąc, iż promocja tej wartości w katechezie szkolnej jest istotna, ponieważ „liberalne oddziaływania środków społecznego przekazu, ruchów, stowarzyszeń i instytucji oraz zaniedbania wychowawcze przyczyniają się do negatywnych postaw młodzieży wobec norm moralnych chroniących życie małżeńskie i rodzinne. Ta sytuacja obliguje więc do tym intensywniejszego i wszechstronniejszego przeciwdziałania demoralizacji, a także do właściwego i odpowiedzialnego przygotowania do zawarcia małżeństwa i życia w rodzinie”.