Jak zatrzymać spiralę przemocy w polskich mediach - zastanawiali się uczestnicy konferencji: "Przemoc-telewizja-społeczeństwo", która 7 marca odbyła się w Sejmie.

Budować na wartościach

- Media muszą być oparte na wartościach - mówił Krzysztof Krauze, reżyser Długu. Podkreślił, że wartości są obecne w każdej wielkiej religii. Wyjaśnił, że celowo nie zalicza do nich wolności, gdyż realizacja wartości jest właśnie wolnością głęboko pojmowaną. Zauważył, że często chcemy być wolni, by móc się stać niewolnikami swych pragnień.

- Absolutyzowanie wolności jest źródłem przemocy - podkreślił. Zachęcił, by media traktować, jak drugiego człowieka, który wszedł do naszego domu. Miarą człowieka jest to, co uczynił dla innych. Przemianę mediów możemy zacząć tu i teraz - bez banków, bez sponsorów - od przemiany własnego serca.

Według Krauzego, przemoc jest najbardziej poszukiwanym towarem na straganie mediów. Producenci telewizyjni wiedzą, że oglądalność podnosi to, co zwiększa napięcie i pobudza. Jego zdaniem niektóre reportaże to "ludożerka pod pretekstem misji społecznej". Często emitowane są informacje napawające nas lękiem. Przypomniał, że lęk jest odczuciem najbardziej rozpowszechniającym się społecznie. Gdy się boimy, włączany telewizor. Krauze wskazał na fakt, że współczesne media promujące konsumpcyjny styl życia mają ogromny wpływ na rozwój naszych pragnień, a to prowadzi do przemocy.

Wzrost orzeczeń za przestępstwa o 2781%!!!

Prof. dr hab. Adam Frączek (Uniwersytet Warszawski) zaprezentował szokujące dane na temat wzrostu przestępczości: o 2781% wzrosła liczba orzeczeń za przestępstwa agresywne wśród nieletnich dziewcząt. W 1991 r. na 100 tys. skazań nieletnich dziewcząt 0,5% to skazania za przestępstwa agresywne. W roku 2000 na 100 tys. skazań w tej grupie, aż 17% to skazania za przestępstwa agresywne. Prof. Frączek stwierdził, że notuje się gwałtowny wzrost tych zachowań wśród chłopców i dziewcząt.

O naruszaniu praw dziecka w jego skutkach w praktyce funkcjonowania mediów elektronicznych w naszym kraju mówił Rzecznik Praw Dziecka Paweł Juros. Podkreślił, że telewizja zachwyca najmłodszych, wzbudza ogromne przeżycia, przy minimalnym zaangażowaniu dziecka. Stwierdził, że w wielu rodzinach rozkład dnia został podporządkowany programowi telewizji. Przedstawił wyniki badań, według których najczęstszym sposobem spędzania wolnego czasu dla dzieci i dorosłych w Polsce jest oglądanie telewizji. Zdaniem Jarosa, telewizja zmienia proces socjalizacji i wzory zachowań najmłodszych.

Głos mają widzowie

Senator Jan Szafraniec przypomniał, że kilkakrotnie zwracał się do nadawców publicznych o opracowanie na wzór angielski Deklaracji Zobowiązań wobec Widzów i Słuchaczy. We wstępie do deklaracji - decydenci z BBC - napisali: "Utrzymujesz BBC ze swych funduszy. Masz prawo wiedzieć, co zamierzamy robić, rok po roku. Masz prawo wiedzieć, czy dobrze gospodarujemy twoimi pieniędzmi i jak reagujemy na twoje opinie. Masz prawo wymagać od nas rozliczenia się z naszej działalności" . Deklaracja składa się z 230 obietnic. Zaapelował jednocześnie do nadawców publicznych i komercyjnych, aby zgodnie ze społecznymi oczekiwaniami opracowali deklarację zobowiązań wobec swoich odbiorców, którzy w różny sposób uczestniczą w finansowaniu mediów.

Zdaniem Szafrańca, nie może być tylko transmisji w jedną stronę (od nadawcy do odbiorcy). Złosił propozycję wprowadzenia do programów telewizyjnych i radiowych audycji o roboczym tytule Głos telewidza czy Głos radiosłuchacza. Podczas emisji tych audycji telewidzowie i radiosłuchacze mogliby publicznie wyrażać swoje oczekiwania i weryfikować ich realizację w konkretnych programach.

Społeczne "nie" dla przemocy w mediach

Lucyna Podhalicz, pełnomocnik komitetu inicjatywy ustawodawczej zaprezentowała projekt ustawy o zakazie przemocy w środkach masowego przekazu. Przyznała, że powodem wstąpienia prawie 200 tysięcy obywateli na ścieżkę legislacyjną było rozczarowanie dotychczasowym funkcjonowaniem instytucji, którym prawo nakazuje ochronę dzieci przed szkodliwymi treściami w środkach masowego przekazu. - W ciągu zaledwie kilku tygodni, praktycznie bez struktur organizacyjnych, zebraliśmy wymaganą ilość podpisów - mówiła.

Społeczna inicjatywa ustawodawcza zyskała także poparcie wielu osób, m.in. Krzysztofa Zanussiego, prof. Stefana Stuligrosza, prof. Marii Braun-Gałkowskiej, Antoniego Szymańskiego, przewodniczącego Komisji Rodziny w Sejmie III Kadencji, prof. Tomasza Strzembosza, historyka, Izabeli Dzieduszyckiej, prezesa Stowarzyszenia Przymierza Rodzin, o. Jana Góry OP, Jarosława Sellina, członka KRRiT, o. Jacka Suhaka z TV PULS.

W styczniu 2002 r. dzięki konsensusowi wszystkich klubów parlamentarnych projekt ustawy o zakazie promowania przemocy w środkach masowego przekazu został skierowany do trzech komisji: Polityki Społecznej i Rodziny, Kultury i Środków Przekazu oraz Sprawiedliwości i Praw Człowieka. Czeka tam na opinie i poprawki.

Organizatorem Konferencji byli Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Rzecznik Praw Obywatelskich i Rzecznik Praw Dziecka.