Zanim podjąłem tę pracę, nie wiedziałem, że w pobliżu mieszkają osoby niepełnosprawne. Codziennie przywożę je do placówki i odwożę do domu. Na początku były obawy. Nie znałem ich, nie wiedziałem, czego mogę się spodziewać, a przecież odpowiadam za nie. Kiedy już poznaliśmy się, wszystko wygląda zwyczajnie - opowiada Łukasz Lech, pracownik WTZ w Kossowie.
Prowadzi warsztaty stolarko-techniczne. Uczy podopiecznych prostych czynności stolarskich, Wpaja im odpowiedzialność i sumienność. - Ktoś z zewnątrz, nie znając ich, może powiedzieć: oni są nic nie warci. Ale się myli. Wystarczy dobra motywacja, aby zaczęli tworzyć, pracować, dzielić się tym, co potrafią. Zadziwia mnie czasem dokładność, z jaką podchodzą do pracy - dodaje.

Otwarte drzwi

Takie miejsce to wielka szansa na integrację i zbliżenie się dwóch na co dzień dalekich światów - niepełnosprawnych z lokalną społecznością. - Przypomina mi się taka sytuacja, kiedy wieszaliśmy szyld na naszym domu, gdzie mieszczą się WTZ. Ktoś z miejscowych krzyknął: Krzywo! Ja odkrzyknąłem: - To proszę pomóc! I pomógł - wspomina Tomasz Bugajny - zastępca kierownika Warsztatów Terapii Zajęciowej w Ostrowie z filią w Kossowie, prowadzący także warsztaty plastyczno-krawieckie.
Społeczność lokalna na początku obserwowała podopiecznych WTZ z rezerwą. Ludzie wyglądali zza płotów ciekawi, co tu się dzieje? Powoli to jednak zmienia się. - Jesteśmy tu codziennie. Zazwyczaj wychodzimy całą grupą na spacer, do lasu, bo jest blisko. Śpiewamy, głośno rozmawiamy. Uczę ich otwartości. „Mówicie mieszkańcom: Dzień Dobry - mówię - nawet jak ktoś nie odpowie, uśmiechajcie się” - tłumaczę. Drzwi do nas są zawsze otwarte, cieszymy się, jak odwiedzają nas rodzice podopiecznych, mamy nadzieję, że mieszkańcy też zaczną przychodzić - dodaje.

Jutro będzie nowy dzień

Terapeuci są z podopiecznymi siedem godzin w ciągu dnia. Nikt nie mówi, że jest łatwo. Nie jest. - Czasem sami łapiemy doła, czujemy się wypaleni, czasem puszczają nerwy - przyznają.
Wciąż trzeba mieć oczy dookoła głowy, wszystkiego dopilnować. Na szczęście są pracownicy, starają się działać zespołowo i rozmawiają o wszystkich problemach wspólnie, szukając rozwiązania.
Ich praca nie kończy się o 15.30. Podopieczni dzwonią o każdej porze, kiedy jest im smutno i źle. - Czasem słyszę od Roberta: już więcej nie przyjdę, jutro już mnie tu nie będzie. Wtedy tłumaczę mu: „Nie bądź smutny, dziś jest źle, ale jutro będzie nowy dzień” - opowiada Małgorzata.
Z podopiecznymi potrafią się porozumiewać, pokonując wiele barier. Joli Mróz, prowadzącej warsztaty gospodarstwa domowego, trudno było wytłumaczyć koleżankom z uczelni, jak można przez telefon zrozumieć Justynę - osobę nie mówiącą i prowadzić z nią dialog przez 10 minut. Justyna - dwudziestokilkuletnia kobieta ze znacznym upośledzeniem, przyjeżdża na warsztaty z mamą Jadwigą, która cierpi na upośledzenie w stopniu umiarkowanym. Odkąd jestem w Kossowie, Justyna nie odstępuje terapeutki Joli Mróz na krok, tuląc się do niej, kiedy usłyszy muzykę, wychodzi, by tańczyć.
W domu zostaje druga córka Jadwigi, także niepełnosprawna. Dla ponadosiemdziesięcioletniej matki Jadzi, która zajmowała zawsze się trzema osobami niepełnosprawnymi, pomoc w postaci terapii zajęciowej dla córki i wnuczki stała się wręcz błogosławieństwem.

Potrzebują ciepła i uwagi

- I dla mojej córki, i dla mnie takie miejsce to wielkie dobro - mówi pani Teresa Pająk, mama Basi. - Córka bardzo długo była w domu i potrzebowała kontaktu z osobami, które zmagają się z podobnymi problemami jak ona. Jest wniebowzięta, kiedy idzie na warsztaty, nie opuściła ani jednego dnia. Wielkim autorytetem jest kierownik, co powie, dla córki jest jak święte - śmieje się mama. - Odnalazła się tu. Ci ludzie nie mają wielkich wymagań materialnych. Potrzebują jedynie ciepła, słowa, uwagi - mówi pani Teresa.
Kossów spodobał się także Monice - siostrze bliźniaczce Basi, która jako wolontariuszka pomaga niepełnosprawnym.
Rehabilitacja studenta SGH Marcina Freja po wypadku (w 1997 r. został potrącony przez kierowcę) była trudna i długotrwała. - Nikt nie dawał mu większych nadziei na odzyskanie zdrowia, lekarze wyrokowali, że jego życie może przypominać wegetację. Poruszyliśmy niebo i ziemię, próbowaliśmy wszystkiego. Marcin długo był załamany, stracił sprawność, możliwość studiowania, szansę na pracę, także nadzieję. Kiedy przeprowadziliśmy się z Sosnowca do Moskorzewa, usłyszeliśmy o WTZ w Kossowie - opowiada jego mama Anna. - Wiele się od tej pory zmieniło. Marcin chętnie uczęszcza na zajęcia, ma nowych znajomych, jakiś cel w życiu. „No i kierownik jest super!” - mówi Marcin. - Zawsze mu tłumaczę: nie możesz robić wielu rzeczy, to prawda, ale też możesz być tu potrzebny, możesz się dzielić tym, co potrafisz. Ty potrzebujesz pomocy, ale inni też jej potrzebują. Pomagacie sobie nawzajem - tłumaczy mama Marcina.

Siedzieli w czterech ścianach

Dla niepełnosprawnych Kossów stał się drugim domem. Terapeuci czują się za nich odpowiedzialni. - Tak się przyzwyczaiłem, że codziennie Baśka wysyła mi sygnał wieczorem, że wszystko OK, że jak nie wyśle do 22.00, to myślę: „co się mogło stać”? I już się martwię. Aha i tylko ja mam pozwolenie na obcinanie jej włosów - przypomina z uśmiechem Tomasz. Jeżdżą z nimi wszędzie, chcą, aby coś zobaczyli, przeżyli przygodę.
Tyle lat siedzieli zamknięci sami w czterech ścianach. Teraz są aktywni: wykonują prace plastyczne, malują, gotują, pielęgnują kwiaty, korzystają z rehabilitacji (prowadzi ją Anna Soboń) i opieki medycznej.

Chcę, aby wychodzili do ludzi

- Zbyt długo byli zamknięci, dlatego dużo jeździmy, pokazujemy się z naszymi podopiecznymi, gdzie się da - mówi Tomasz.
- Nie bierzcie sobie krzyża na drogę - odradzała zatroskana matka Basi, obawiając się, że córka na wózku będzie w podróży dużym ciężarem dla wszystkich, tym bardziej, że miała problemy z nietrzymaniem moczu.
Nie chcieli rezygnować i postawili na swoim.
I co się okazało? - Basia świetnie sobie poradziła. Była ze wszystkich uczestników najlepiej przygotowana. Kiedy wchodziliśmy do jej pokoju rano, już miała poukładane ubrania, nie chciała sprawiać nam żadnego kłopotu - opowiada terapeutka Małgorzata Turska.
Dla wielu to pierwsze wycieczki. Wspominają koncert w Warszawie na Dzień Godności Osób Niepełnosprawnych - to było wielkie przeżycie. Kto nie chciałby usłyszeć na żywo „Perfect”, Annę Marię Jopek? Odwiedzili także Jasną Górę.
Pierwszy wyjazd do Dziwnówka nad morze nie był łatwy.
- Praca 24 godziny na dobę. Jak sprawnie codziennie ubrać, umyć piętnaście dorosłych ludzi? - opowiadają. - Kiedy się jednak patrzyło, jak się cieszą, jak przeżywają, to dodawało skrzydeł - przyznają. Potem były następne wyjazdy. Reprezentowali też niepełnosprawnych w Kielcach na Marszu Godności, są obecni na festynach, zawodach sportowych. Przed nimi wrześniowy wyjazd do Ustki na turnus rehabilitacyjny. Podopieczni już się nie mogą doczekać.