Medal ten został ustanowiony dekretem izraelskiego parlamentu w 1963 r. Kapituła instytutu pamięci Yad Vashem przyznaje go osobom i rodzinom, które z narażeniem własnego życia niosły pomoc Żydom w czasie II wojny światowej. Spośród ponad 20 tys. osób odznaczonych medalem „Sprawiedliwego wśród Narodów Świata” więcej niż jedną czwartą stanowią Polacy. W tym gronie znalazło się również sporo mieszkańców ziemi staszowskiej.
Przed wojną prawie połowę 10-tysięcznego wówczas miasteczka stanowili Żydzi. W 1942 r. na terenie Staszowa utworzone zostało zamknięte getto. Po kilku miesiącach wszyscy jego mieszkańcy (łącznie ponad 5 tys. osób) zostali wywiezieni do obozu zagłady w Bełżcu. Dzień likwidacji getta - 8 listopada 1942 r. - to jedna z najkrwawszych dat w historii miasta. Zapisała się ona pod nazwą „czarnej niedzieli”. Żydów pognano pieszo do Stopnicy. Wielu spośród nich nie przeżyło morderczego marszu. We wsi Niziny, niespełna 10 km za Staszowem, wykopany został masowy grób, w którym pochowano 740 ofiar. Druga zbiorowa mogiła znajduje się na kirkucie. Tam spoczęli ci, których hitlerowcy wymordowali jeszcze przed wymarszem kolumny z miasta. Czarną niedzielę przeżyły głównie żydowskie dzieci, ukryte przez kilka polskich rodzin.
Niedawno zawiązał się w mieście komitet, który postawił sobie za cel wykonanie tablicy upamiętniającej Polaków, którzy ryzykując własne życie, nieśli pomoc prześladowanym sąsiadom. W skład komitetu weszli: Henryk Albera (prezes Staszowskiego Towarzystwa Kulturalnego), Lucjan Zaczkowski, Wiesław Kot, Edyta Utnik, Anna Dudajek, Kazimierz Sztaba, Damian Sierant, Andrzej Kruzel i Dariusz Kubalski.
Tablica ma zostać wmurowana w jedną ze ścian starostwa powiatowego, którego gmach stoi w miejscu, gdzie niegdyś znajdowała się staszowska synagoga, wyburzona w 1952 r. Dwujęzyczny napis, jaki będzie na niej umieszczony, zaczyna się od słów wypowiedzianych przez Jezusa: „Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, albowiem do nich należy królestwo niebieskie” (Mt 5, 10). Dalej wyszczególnione są nazwiska staszowskich „sprawiedliwych”: Andrzej Dajtrowski, Anna Dajtrowska, Leokadia Dajtrowska, Maria Dajtrowska, Władysław Dobrowolski, Stanisław Dobrowolski, Zofia Dobrowolska, Janina Dyl, Michał Dyl, Maria Hara, Maria Gawel, Szczepan Gawel, Franciszek Korczak, Mieczysław Korczak, Czesław Kubik, Jan Rogala, Bronisław Rzepecki, Wiktor Szumilewicz, Stanisław Szumilewicz, Jerzy Szczeciński i Maria Szczecińska. Szczególnie postawa ostatniej wymienionej kobiety godna jest podziwu. Z zeznań ocalonych, złożonych w Żydowskim Instytucie Historii, dowiedzieć się można, że Maria Szczecińska, katoliczka z pięciorgiem dzieci, przechowywała podczas okupacji hitlerowskiej 16 Żydów.
Być może lista nazwisk na tablicy ulegnie jeszcze zmianie, bowiem inicjatorzy jej umieszczenia nie wykluczają, że pojawią się informacje o nowych osobach, które również wykazały się aktem podobnej odwagi i miłosierdzia.