„Oto nadobne ciało świątobliwej dziewicy Cecylii, którą sam ujrzałem spoczywającą w grobie. Dla Ciebie wiernie utrwaliłem w marmurze niewinne oblicze i figurę Świętej”. Taką inskrypcję umieścił ok. 1600 r. na monumencie jego twórca, włoski rzeźbiarz Stefano Maderno. Ten piękny posąg znajduje się obecnie w bazylice św. Cecylii na Zatybrzu w Rzymie.
Kim była św. Cecylia czczona przez nas 22 listopada? Prawdopodobnie urodziła się na początku III wieku w rodzinie piastującej najwyższe urzędy w Rzymie. Pomimo, iż była chrześcijanką i złożyła śluby czystości, rodzina postanowiła wydać ją za mąż za poganina Waleriana. Cecylia zwierzyła się narzeczonemu, że serce ofiarowała Jezusowi Chrystusowi, a na straży jej czystości stoi Anioł Stróż. Walerian zapragnął poznać wiarę chrześcijańską i przyjął chrzest z rąk papieża Urbana I. W niedługim czasie nastąpiły prześladowania chrześcijan, w wyniku których Cecylia i Walerian ponieśli śmierć męczeńską. Cecylię pochowano w katakumbach św. Kaliksta w Rzymie, skąd w 821 r. papież Paschalis I przeniósł jej sarkofag do bazyliki na Zatybrzu.
Pod koniec średniowiecza uznano Cecylię za patronkę muzyki kościelnej, gdyż - według legendy - miała grać na organach. Ta interpretacja powstała na skutek niezrozumienia treści antyfony śpiewanej w jej dniu - Cantantibus organis in corde suo soli Domino decantaba („Śpiewającymi harfami w sercu swym opiewała tylko Pana”).
Do utrwalenia wizerunku Świętej jako osoby grającej na organach, harfie i innych instrumentach przyczynili się artyści malarze. Do wybitnych twórców przedstawiających jej postać należą m. in: Jan van Eyck, Rafael Santi, Michiel van Coxie, Carlo Saraceni, Domenico Zampieri, Carlo Dolci.
Dla chrześcijan św. Cecylia jest patronką muzyki i muzyków, a jej święto, które datuje się od początku XV wieku, stało się okazją do organizowania licznych koncertów. Wielu słynnych kompozytorów poświęcało jej swoje utwory. Należeli do nich: Marc-Antoine Charpentier, Henry Purcel, Georg Friedrich Händel, Joseph Haydn, Charies Gounod, Camille Saint-Saëns, Ferenc Liszt, Ernest Chausson i urodzony w dniu św. Cecylii Benjamin Britten.
Imieniem Świętej nazywano bractwa i stowarzyszenia muzyczne, które powstawały w różnych państwach europejskich. Ok. XVI wieku włoski kompozytor Giovanni Pieriuigi da Palestrina założył w Rzymie związek służący muzyce kościelnej, zatwierdzony przez papieża Grzegorza XIII. Został on w 1847 r. przekształcony przez papieża Piusa IX w Akademię św. Cecylii, istniejącą do dzisiaj. W 1570 r. w miejscowości Evreux we Francji utworzono stowarzyszenie muzyczne, zajmujące się organizowaniem konkursów muzycznych dla bractw imienia św. Cecylii. Pod koniec XVIII wieku w Londynie powstało Caecilian Society, a na początku XIX wieku w Ratyzbonie Cäcilienverein.
W Polsce ideę ruchu cecyliańskiego zainicjował w 1884 r. ks. Józef Surzyński. W archidiecezjach zaczęły powstawać związki chórów kościelnych. Od 1994 r. istnieje w Polsce Ogólnopolski Związek Chórów Kościelnych Caecilianum. Św. Cecylia inspiruje więc stale nasze życie muzyczno-duchowe.
Co roku w Salezjańskiej Szkole Organowej im. Kard. Augusta Hlonda, mieszczącej się przy ul. Witkiewicza 64 w Szczecinie, 22 listopada organizowany jest koncert ku czci patronki muzyki kościelnej.