Armia Czerwona bez wypowiedzenia wojny wkroczyła na terytorium Polski, zajmując Wilno, Grodno, Tarnopol, Stanisławów, setki mniejszych miasteczek, wsi i osad. Oddziały NKWD rozpoczęły aresztowania elity intelektualnej. Indywidualne aresztowania objęły ok. 200 tys. osób. W tym czasie „Krasnaja Zwiezda” informowała, że: „Armia Czerwona wzięła do niewoli na terenie Polski 181 tys. jeńców wojennych, w tym 12 generałów, 55 pułkowników, 72 podpułkowników, 9227 oficerów niższych stopni”. Na Litwie i Łotwie zostało internowanych 2500 oficerów, 9000 żołnierzy, 2300 policjantów.
W wyniku agresji władze sowieckie łącznie wzięły do niewoli 230 tys. żołnierzy, oficerowie trafili głównie do obozów w Kozielsku, Starobielsku, Ostaszkowie (13 tys. osób). W grudniu w nieznanym kierunku wywieziono stamtąd wszystkich księży. W lutym 1940 r. 220 tys. osób z całej rozciągłości Kresów Wschodnich było deportowanych do północnych regionów Rosji. W dniach 3-5 kwietnia zlikwidowano obozy oficerskie, miejscem bestialskiego mordu był Katyń, Miednoje, Charków. 13 kwietnia 1940 r. ok. 320 tys. osób zostało deportowanych, głównie do Kazachstanu, w czerwcu deportowano łącznie w dwóch fazach ok. 540 tys. osób. Wskutek warunków transportu umierało ok. 20% deportowanych.
Po napaści Niemiec na ZSRR w ramach tzw. czystki zaplecza miały miejsce mordy tysięcy więźniów polskich, m.in. w Proniszkach, Wilejce, Berenowcu, Łucku, Równem, Lwowie, Berdyczowie. Nigdy nie dowiemy się, ilu jeszcze Polaków zginęło z głodu, chorób, wycieńczenia na zesłaniu, w więzieniach i łagrach. Pamiętajmy.