Dziekańska parafia św. Aleksandra ma wyjątkowo ciekawą historię. Na początku XIX w. miała na placu Trzech Krzyży stanąć brama triumfalna na cześć cara Aleksandra I. Ten jednak poprosił, żeby zamiast bramy zbudować kościół, bardzo potrzebny mieszkańcom Warszawy. I tak powstała świątynia św. Aleksandra.
W historii tej parafii mocno zapisało się dwóch biskupów i dwóch... papieży. Po wojnie proboszczem parafii był późniejszy biskup Zygmunt Choromański, natomiast od 1969 r. proboszczem był bp Władysław Miziołek, który do śmierci mieszkał na plebanii przy ul. Książęcej. Bardzo rzadko zdarza się, żeby jakiś biskup mieszkał po prostu na plebanii. Ale jeszcze rzadziej na plebanii mieszkają... papieże. Co prawda przyszli, ale zawsze. A tak właśnie było na plebanii św. Aleksandra. Przez kilka lat była to siedziba Nuncjusza Apostolskiego w Polsce. Achilles Ratii, późniejszy papież Pius XI, rezydował w niej w latach 1919-1921. Zaś w 1923 r. na plebanii przebywał pełniący funkcję sekretarza nuncjatury ks. prał. Giovanni Battista Montini, późniejszy papież Paweł VI.
Również bardzo ciekawą historię ma kościół Świętej Trójcy na Solcu. Od blisko 300 lat czczona jest tam figura Pana Jezusa Nazareńskiego. Obecność tego cudownego wizerunku Pana Jezusa związana jest z osiedleniem się w Warszawie pod koniec XVII w. Zakonu Trynitarzy, którego podstawowym charyzmatem była praca na rzecz wykupywania jeńców z niewoli. Trynitarze znaleźli się na Solcu za sprawą Marii Kazimiery, która tam nabyła dla nich posiadłość.
Znajdująca się w ołtarzu głównym kościoła Świętej Trójcy figura przedstawia Chrystusa - więźnia ze skrępowanymi rękoma. Realistycznie przedstawiony wizerunek głowy pogłębiają długie, opadające na ramiona naturalne włosy. Szczególnie starannie wyrzeźbione są ręce z ekspresyjnie rozwartymi palcami, związane grubym sznurem. Realizm figury czynił i czyni wielkie wrażenie na mieszkańcach Powiśla.

Parafie dekanatu

Dekanat świętokrzyski liczy dziś 5 parafii. Są to następujące parafie (w kolejności od najstarszej do najmłodszej):
1. Świętej Trójcy na Solcu - erygowana prawdopodobnie już w XIII w., dokładna data nie jest znana.
2. Świętego Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu (parafia wicedziekańska) - erygowana w 1626 r.
3. św. Aleksandra przy placu Trzech Krzyży (parafia dziekańska) - erygowana w 1820 r.
4. Matki Bożej Częstochowskiej na Powiślu - erygowana w 1919 r.
5. św. Teresy od Dzieciątka Jezus na Tamce - erygowana w 1938 r.
Pod względem liczby mieszkańców największą w dekanacie jest parafia Świętego Krzyża (ok. 7 tys.). Niewiele mniej mieszkańców liczy parafia św. Aleksandra (6800). Najmniej mieszkańców ma parafia św. Teresy na Tamce (3500). Wszystkie parafie mają swoje kościoły, z których na szczególną uwagę zasługują świątynie św. Aleksandra i Świętej Trójcy. Są to kościoły niewielkie, kameralne, zabytkowe. Niestety podczas największych uroczystości jest w nich ciasno. Jednak najpiękniejszy kościół dekanatu to z pewnością Bazylika Świętego Krzyża. Ogromną, barokową świątynię Księży Misjonarzy wzniesiono w latach 1679-1696 według projektu Bellottiego, a późnobarokową dwuwieżową fasadę wykonał Jakub Fontana. Ten kościół także może się poszczycić ciekawą historią. Np. odbyły się tu pogrzeby Stanisława Staszica, Karola Szymanowskiego i Leona Wyczółkowskiego. Stąd wyruszył kondukt ze zwłokami księcia Józefa Poniatowskiego. W bazylice pochowany jest Adam Czartoryski, a w lewy filar nawy wmurowano urny z sercem Fryderyka Chopina i Władysława Reymonta.

Duchowieństwo i wierni

Dziekanem dekanatu świętokrzyskiego jest ks. kan. Tadeusz Balewski, od 2000 r. proboszcz parafii św. Aleksandra. Wicedziekanem jest natomiast ks. Marek Białkowski CM, proboszcz parafii Świętego Krzyża. Najdłużej pracującym w dekanacie proboszczem jest ks. kan. Ryszard Lewandowski, proboszcz parafii św. Teresy, a najkrócej funkcję proboszcza pełni ks. prał. Włodzimierz Artyszuk, od lata br. proboszcz parafii Matki Bożej Częstochowskiej. We wszystkich parafiach dekanatu pracuje po dwóch wikariuszy. Jednak w większości parafii w duszpasterstwie pomagają również księża rezydenci, albo, tak jak w kościele Świętego Krzyża, księża misjonarze mieszkający w domu zakonnym. W parafii dziekańskiej św. Aleksandra jest aż 4 rezydentów.
Mieszkańcy dekanatu to już ludzie w sile wieku. Nie brakuje emerytów. Liczba mieszkańców z roku na rok maleje. - Młodzi wyprowadzają się z centrum na peryferie miasta - mówi ks. Balewski. W jego parafii na 14 tysięcy mieszkańców, ok. 50% to ludzie wierzący. A z tych wierzących regularnie do kościoła uczęszcza 1/3. Niewiele więcej osób przyjmuje kapłana z wizytą kolędową.

Duszpasterstwo

We wszystkich parafiach dekanatu księża wiele wysiłku wkładają w codzienne duszpasterstwo. W bazylice Świętego Krzyża trwa całodzienna spowiedź. Jest wiele grup i wspólnot, m.in. znane w Warszawie duszpasterstwo akademickie. Cała Polska zna bazylikę Świętego Krzyża z coniedzielnej transmisji Mszy św. o godz. 9.00.
Z kolei w parafii św. Aleksandra bardzo aktywnie działa Caritas parafialna obejmująca swoją opieką najuboższych, których nie brakuje w Śródmieściu. Owocnie rozwija się duszpasterstwo ministrantów, lektorów, bielanek i narzeczonych. Regularne spotkania ma Ruch Rodzin Nazaretańskich, Legion Maryi i Apostolat Maryjny. Jednak najbardziej parafia św. Aleksandra znana jest chyba z duszpasterstwa parlamentarzystów. Ich duszpasterzem jest ks. inf. Henryk Chudek, rezydent w parafii. Parlamentarzyści mają co prawda w Sejmie swoją kaplicę, jednak co jakiś czas spotykają się na modlitwie również w kościele św. Aleksandra. Można ich tam spotkać np. przy okazji rekolekcji wielkopostnych i adwentowych.
W każdą niedzielę swoją specjalną Mszę św. w kościele mają głuchoniemi. Opiekunem tej grupy jest ks. Marian Mikołajczak. Msza prowadzona jest językiem migowym, a po niej głuchoniemi gromadzą się na plebanii na spotkaniu formacyjnym. Natomiast wszyscy dorośli, którzy z różnych powodów nie przyjęli jeszcze bierzmowania, mogą to uczynić w kościele św. Aleksandra w każdy piątek. Wcześniej należy jednak odbyć kurs przygotowujący do tego sakramentu. Specyfiką parafii św. Aleksandra jest jej położenie w centrum stolicy. Dużo tutaj urzędów, ministerstw, ambasad. Pracujący tam ludzie, lub ci, którzy załatwiają w centrum jakieś sprawy, często zachodzą do kościoła na modlitwę. Praktycznie o każdej porze dnia w świątyni ktoś się modli. - Dlatego kościół musi być otwarty cały dzień, chociaż stwarza to niebezpieczeństwo kradzieży - mówi ks. Balewski.
Wielkie bogactwo grup parafialnych widać w parafii Świętej Trójcy na Solcu. Pomoc charytatywną dla najuboższych świadczy Zespół Pomocy Charytatywnej. Działa ogólnodostępna biblioteka i wideoteka, prowadzone są zajęcia teatralne, swoje regularne spotkania mają Anonimowi Alkoholicy. Liturgię pięknym śpiewem ubogaca schola dziecięca i chór parafialny. W Klubie pod Sygnaturką funkcjonuje niedzielna kawiarenka, w której odbywają się spotkania z ciekawymi ludźmi, wystawy, poranki poetyckie, koncerty. Dużo jest też grup formacyjnych, m.in.: Legion Maryi, Żywy Różaniec, Franciszkański Zakon Świeckich, Ruch Rodzin Nazaretańskich.

Ks. dziekan Tadeusz Balewski urodził się 8 marca 1950 r. w Czaplach w diecezji łomżyńskiej. Święcenia kapłańskie przyjął 15 czerwca 1975 r. z rąk kard. Stefana Wyszyńskiego. Zdobył licencjat z katechetyki na studiach stacjonarnych na KUL. Pracował jako wikariusz w Jazgarzewie oraz w warszawskich parafiach: św. Zofii Barat, św. Elżbiety, św. Michała oraz rezydent w parafiach Świętej Trójcy na Solcu oraz w Łomiankach. Był dyrektorem Wydziału Nauki Katolickiej Kurii Metropolitalnej Warszawskiej oraz Archidiecezjalnego Kolegium Teologicznego. Od 2000 r. jest proboszczem parafii św. Aleksandra na placu Trzech Krzyży.