Początki

Wszystko zaczęło się od Społecznego Komitetu Odbudowy Pomnika Czynu Legionowego w Kielcach. Gdy w 1992 r. oddano społeczeństwu monumentalny pomnik Czwórki Strzeleckiej, grupa zaprzyjaźnionych osób postanowiła działać nadal i poszerzyć zakres prac. W założycielskim gremium znaleźli się m. in.: Zbigniew Kowalczewski (obecny prezes), Stefan Karski, Urszula Kępkowska, Henryk Dłużewski, Urszula Oettingen, Jan Łęski, Tymoteusz Wróblewski, Pelagia Barwicka, Urszula Radziszewska, Antoni Nowak, Stanisław Siennicki, Włodzimierz Makowiecki. Oni to w większości stanowią nadal trzon Stowarzyszenia. Gdy jeszcze zabiegano w sądzie o rejestrację, pierwsi członkowie nowo powołanej instytucji podjęli prace renowacyjne przy symbolicznym grobie W. Bartosa-Głowackiego oraz nad upamiętnieniem granitową tablicą 130. rocznicy powstania styczniowego. Szybko pojawiły się nowe inicjatywy i nowi ludzie. Tych najaktywniejszych było ok. 40. Stowarzyszenie realizuje prace ze środków pochodzących z ofiar społeczeństwa oraz z dotacji celowych urzędów państwowych i samorządowych. Wysokość pozyskiwanych kwot i rozszerzający się krąg sponsorów są efektem osobistej aktywności członków SODN.

Dorobek komisji

Dla wypełnienia zadań statutowych wyłoniono 4 komisje problemowe, które systematyzują działalność Stowarzyszenia po dziś dzień.
Komisja Tradycji Obywatelskiej i Patriotycznej obejmuje swym zasięgiem bardzo szeroki wachlarz działalności oraz wielką liczbę współpracowników. Jej dorobek to przygotowanie ok. 120 różnego typu imprez. Wiele z nich doszło do skutku dzięki wspólnemu wysiłkowi Stowarzyszenia i kieleckich placówek kulturalnych, oświatowych, parafii, organizacji kombatanckich, harcerskich i in. o charakterze społecznym. Stowarzyszenie ufundowało z własnych środków lub w sposób decydujący przyczyniło się do powstania kilkudziesięciu trwałych obiektów pamięci: pomników, obelisków, głazów i tablic, których odsłonięcie miało zawsze podniosły charakter - w konwencji uroczystości religijno-patriotycznych czy literacko-muzycznych. Często brała w nich udział młodzież szkolna.
Komisja Ochrony Dóbr Kultury Materialnej skupiła swą działalność na renowacji i rozbudowie istniejących już obiektów, odtworzeniu bądź budowie nowych. W latach 1993 -2002 Komisja zrealizowała 50 tego typu zadań, trwają prace nad kilkoma kolejnymi. Trudno byłoby omówić szczegółowo te dokonania, faktem jest natomiast, że nowe pomniki, obeliski, głazy pamiątkowe i liczne tablice stały się trwałym elementem pejzażu nie tylko Kielc, ale całego województwa.
Komisja Opieki nad Cmentarzami Kieleckimi skupiła swą działalność na renowacji zabytkowych nagrobków na parafialnym Cmentarzu Starym w Kielcach, pozyskiwaniu środków na te prace i popularyzacji tematyki ochrony cmentarzy. Ok. 120 osób uczestniczy co roku w listopadowych kwestach, podczas których w ciągu minionych 10 lat zebrano 155433 zł. Dzięki tym funduszom odnowiono dotąd 95 nagrobków. Do prac typowano obiekty z XIX i początku XX w., posiadające walory historyczne i artystyczne. Inicjatywę wspierały różne środowiska zawodowe, młodzież szkolna i in. Ciekawe publikacje na bieżąco popularyzowały tematykę objętą pracami Komisji.
Zadaniem Komisji Wspierania Polskości za Granicą było wzmacnianie więzi z rodakami zza wschodniej granicy, a szczególnie podejmowanie zadań wśród młodzieży. Program działalności Komisji zakłada m.in. organizowanie kolonii letnich, obozów, pielgrzymek i wycieczek dla dzieci i młodzieży polskiego pochodzenia, a także opiekę nas studentami - rodakami z b. ZSRR, kształcącymi się w Kielcach, pomoc w zakresie kultywowania tradycji i kultury ojczystej wśród młodzieży polonijnej, organizowanie wsparcia charytatywnego dla najuboższych rodzin polskich na Wschodzie. Podczas 37 kwest Komisja zebrała blisko 52 tys. zł. Ponadto wpływy pochodziły z dotacji Stowarzyszenia Wspólnota Polska i od samorządu kieleckiego.

Czy jest to sukces?

Członkowie Stowarzyszenia nie chcą tak postrzegać swojej pracy, choć niewątpliwie udało im się wykonać kawałek dobrej roboty. Przy kawie, wśród bukietów biało-czerwonych goździków, słuchając Chopina w wykonaniu duetu skrzypcowo-fortepianowego, wolą mówić o wsparciu ze strony wielu instytucji i dobrych ludzi, wolą wskazywać na dokonania tych najaktywniejszych 20 osób spośród nich. Niemniej jednak w regionie świętokrzyskim Stowarzyszenie było jedyną organizacją społeczną, pracującą na polu tak rozległym i tak mocno zaniedbanym, przez wielu utożsamianym z czymś tak staroświeckim, że aż nieważnym.
Kilkakrotnie Stowarzyszenie wydawało broszury dokumentujące społeczeństwu konkretne etapy działalności. Do osób szczególnie wyróżniających się podczas tej 10-letniej pracy trzeba zaliczyć: Stefana Karskiego, Henryka Dłużewskiego, Urszulę Kępkowską, Urszulę Oettingen, Stanisława Siennickiego, Włodzimierza Makowieckiego, Pelagię Barwicką, Urszulę Radziszewską, Annę Piasecką. Wandę Sitkowską, Zbigniewa Kowalczewskiego. Od wielu lat ten główny zespół był wspierany przez: Jana Dubaja, Tadeusza Kuczyńskiego, Amelię Sołtysiak, Ryszarda Borkowskiego.