Nowe odczytanie Gombrowicza?

Reklama

Twórczość Witolda Gombrowicza nie należy do literatury łatwej i przyjemnej, ale niewątpliwie „Gombrowicz wielkim pisarzem był” i okazuje się, że nadal jest. Iwona, księżniczka Burgunda w wykonaniu aktorów częstochowskiego Teatru jest ciekawa i łatwa w odbiorze. Podkreślono w niej ironiczny i humorystyczny aspekt utworu, widoczny szczególnie na poziomie lingwistycznym. Doskonale dobrana muzyka i ciekawe kostiumy koncentrują na sobie uwagę widza. Interesująco i nowatorsko ukazano przygotowania do zbrodni zawarte w IV akcie dramatu, pokazując równolegle rozterki poszczególnych bohaterów, ich dialogi i monologi wewnętrzne, które są jednocześnie słyszane przez przyszłą ofiarę oraz przez bohaterów, którzy „podglądają” się nawzajem. To „podglądanie” jest doskonałym mechanizmem poznawczym, tak charakterystycznym dla Gombrowicza.
O dramacie i jego realizacji scenicznej w częstochowskim Teatrze można napisać dużo dobrych słów: jak chociażby dynamiczność akcji, doskonałe kreacje aktorskie, wkomponowany w całość ruch aktorów, gesty, mimika, wizualizacja stanów psychicznych bohaterów.
Do rzeczy zaskakujących - może jednak szkodliwych - należy reżyserski pomysł zakończenia dramatu, którym jest samobójstwo Iwony. W oryginale bohaterka zostaje zamordowana. Fakt ten wskazuje na zniszczenie przez otoczenie wartości, których nośnikiem jest narzeczona księcia. Dzięki obecnym w dziele literackim symbolom można wskazywać na podobieństwo Iwony do Chrystusa oraz na istnienie w utworze sacrum. Właśnie dlatego tak ważne jest zakończenie dramatu Gombrowicza. Iwona jest ofiarą tak jak Jezus. Ginie w obronie świata aksjologicznego. Jak widać, interpretacja reżysera spektaklu jest inna.
W ramach Dni Gombrowiczowskich, które zorganizowano z okazji 100. rocznicy urodzin Pisarza, częstochowski Teatr przygotował ciekawe propozycje: seminarium poświęcone twórczości Witolda Gombrowicza, prowadzone przez prof. E. Hurnik, wernisaż fotografii P. Dłubaka oraz wystawy plakatów uczniów Liceum Plastycznego. Były również „lekcje Gombrowiczowskie”, prowadzone przez nauczycieli częstochowskich szkół, i konkurs literacki na temat twórczości pisarza dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Uczestnicy Dni Gombrowiczowskich mogli też oglądać Rzeźby balansujące Jerzego Kędziory.
Po obejrzeniu spektaklu i zapoznaniu się z innymi propozycjami Teatru nasuwa się wniosek, że taka interpretacja twórczości Gombrowicza rozwija i ubogaca tych, którzy znają dorobek literacki pisarza, młodzi przed obejrzeniem sztuki powinni przeczytać Iwonę, księżniczkę Burgunda i omówić ją ze swoim polonistą.
Premiera Iwony, księżniczki Burgunda Witolda Gombrowicza w reżyserii Katarzyny Deszcz ze scenografią Andrzeja Sadowskiego miała miejsce w Teatrze Dramatycznym im. A. Mickiewicza w Częstochowie w Światowy Dzień Teatru, 27 marca.