Z Andrzejem Olszańskim, zastępcą kierownika Działu Doradztwa Ekonomiczno-Technologicznego w Dolnośląskim Wojewódzkim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Świdnicy rozmawia ks. prał. Tadeusz Jurek - duszpasterz rolników diecezji legnickiej.

Ks. prał. Tadeusz Jurek: - Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej staje się coraz bliższe. Rolników czekają duże zmiany. Będą musieli gospodarzyć w zupełnie innych uwarunkowaniach. Krajowy duszpasterz rolników - bp Jan Styrna w liście adresowanym do rolników zachęca do udziału w spotkaniach szkoleniowych mających przygotować rolników do pozyskania funduszy wspierających gospodarstwa rolne na rynkach Unii Europejskiej. Czy w obecnej chwili są prowadzone szkolenia informacyjne dla rolników?

Andrzej Olszański: - Od 15 października 2003 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa rozpoczęła kampanię informacyjną dla rolników. Ta zakrojona na niespotykaną skalę akcja jest skierowana do ponad 2 mln rolników - właścicieli, użytkowników bądź dzierżawców użytków rolnych w całym kraju. Podstawowym założeniem tych działań jest ich powszechna dostępność. Dlatego też Agencja planuje do końca marca 2004 r. zorganizowanie ok. 50 tysięcy spotkań. Będą się one odbywały we wszystkich wsiach sołeckich.

- Jakie są cele prowadzonych spotkań informacyjnych?

- Celem kampanii informacyjnej jest przygotowanie rolników do korzystania ze środków pomocowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, a w szczególności płatności obszarowych. Rolnicy zostaną poinformowani o zasadach przyznawanych płatności obszarowych. Ważnym elementem tych spotkań jest praktyczny instruktaż wypełniania wniosków. Każdy uczestnik spotkania otrzyma materiały szkoleniowe i formularze wniosków niezbędne do ubiegania się o wpis do ewidencji producentów rolnych i o płatności obszarowe. Zostaną także udostępnione inne materiały pomocne przy wypełnianiu wniosków.

- Gdzie rolnicy muszą składać wnioski o unijne dopłaty i jaki jest termin ich składania?

- Wnioski będzie można składać w Powiatowych Biurach Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w terminie od 15 kwietnia do 15 maja 2004 r. Wcześniej rolnicy muszą jednak nauczyć się wypełniać wnioski o wpis do ewidencji producentów i przyznanie płatności obszarowych. Stąd szkolenia, które trwają już od października. Należy nadmienić, że udział w systemie dopłat jest dobrowolny. Rolnicy, którzy nie chcą otrzymywać dopłaty, nie muszą składać wniosków o wpis do ewidencji producentów ani wniosku o przyznanie płatności obszarowej. Nikt administracyjne nie będzie rolników do tego przymuszał. Obowiązkowe jest natomiast, dla rolników posiadających zwierzęta, znakowanie zwierząt i prowadzenie dokumentacji w ramach Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt. Dopłaty otrzymują ci, którzy będą się o nie ubiegać i dopełnią obowiązkowych formalności. Jeżeli rolnik nie będzie ubiegać się o dopłaty, poniesie uszczerbek finansowy w swoim gospodarstwie i to z własnej winy. Myślmy zatem i działajmy racjonalnie. Proponowana kwota dopłat na 1 ha użytków rolnych stanowi istotną wartość. Tylko producenci wiedzą, ile trzeba zaangażować wysiłku i środków produkcji, aby równowartość tej kwoty uzyskać w postaci dochodu rolniczego z 1 ha. Nie trzeba się wstydzić również sąsiadów, którzy mogą powiedzieć „był przeciw Unii, a teraz chce od niej pieniędzy”. Bez tych pieniędzy, niestety, gospodarstwo może upaść.

- Rozumiem, że zdecydowanie Pan zachęca rolników do złożenia wniosków o dopłaty bezpośrednie i przygotowanie się do tego na szkoleniach?

- Warto uczestniczyć w tych szkoleniach. Można się dowiedzieć m.in. o szczegółowych wymogach przy korzystaniu z dopłat bezpośrednich. Instruktorzy krok po kroku pokazują jak wypełniać wnioski. I co chyba najważniejsze, rolnicy dostają za darmo wypisy z ewidencji gruntów. Są również przygotowane do wglądu mapy gruntów. Na bieżąco można skorygować ewentualne nieprawidłowości pod okiem fachowca. Chcę przekonać jak najwięcej rolników, by nauczyli się wypełniać wnioski o dopłaty powierzchniowe, a następnie złożyli je w terminie. Jeśli nie wypełnią wniosków, albo wypełnią z błędami, bądź złożą po terminie, nie dostaną z unijnej kasy ani grosza. Ważne więc, by rolnicy znaleźli czas i skorzystali ze szkoleń.

- Czy nie można byłoby dostarczyć rolnikom materiałów informacyjnych, łącznie z wnioskami, bezpośrednio do domu? Niektórzy mogliby samodzielnie je wypełnić lub przygotować się do szkolenia.

- Formularze wniosków z broszurą informacyjną można, oczywiście, otrzymać w Biurze Powiatowym ARiMR i samemu wypełnić wnioski. Ja jednak jeszcze raz zachęcam do udziału w szkoleniach, bo na nich zwracamy uwagę na szczegóły, zwłaszcza w różnych nietypowych sprawach. Bardzo często dzięki pytaniom samych rolników. Inną sprawą jest ciągle zmieniające się prawo. Przykładowo na szkoleniach i w broszurach podaje się, że o dopłatę podstawową może ubiegać się każdy, kto posiada gospodarstwo rolne, o minimalnej łącznej powierzchni gruntów rolnych utrzymanej w dobrej kulturze rolnej o powierzchni co najmniej 1 ha, składającej się z działek rolnych, których powierzchnia wynosi co najmniej 0,10 ha. Natomiast Sejm ostatnio uchwalił Ustawę o płatnościach bezpośrednich do gruntów. Według niej, płatności będą przysługiwać również gospodarstwom powyżej 1 ha, w których nie wszystkie działki zajęte są pod uprawy (np. w ich skład wchodzą również działki zabudowane - powierzchnia UR może być mniejsza niż 1 ha). Ustawa musi być jeszcze przyjęta przez Senat i podpisana przez Prezydenta, dlatego nadal nie ma ostatecznych rozwiązań. Na tym przykładzie widać, że na szkoleniach można uzyskać wiedzę najbardziej aktualną.

- Jeżeli przepisy nie są ostateczne, to może lepiej zaczekać z udziałem w szkoleniach i pójść na nie dopiero w marcu?

- To nie jest najlepsze rozwiązanie, gdyż znając wcześniej uwarunkowania związane z dopłatami obszarowymi możemy np. zadbać o ustalenie statusu prawnego swojej ziemi rolnej, przygotować dokumenty, a nawet podjąć decyzję jakie rośliny zasiać wiosną, bo to może wpłynąć na wysokość dopłat uzupełniających.

- Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wspierana w prowadzeniu szkoleń przez ośrodki doradztwa rolniczego. Uczestniczą w nich także pracownicy banków i izb rolniczych. Wiceprezes ARiMR Leszek Ratajczak zwrócił się również z prośbą o wsparcie szkoleń do diecezjalnych duszpasterzy rolników. Zadaniem Kościoła nie jest wprawdzie uczenie wypełniania wniosków przez rolników, kapłani nie muszą się na tym znać, ale nie jest nam obojętny los rolników. Chcemy, by żyło im się jak najlepiej i by wykorzystali wszystkie możliwości uzyskania pomocy. Jaki widziałby Pan udział księży w akcji szkoleniowej dla rolników?

- Największym problemem w prowadzonej akcji szkoleniowej jest przyciągnięcie wszystkich użytkujących ziemię na organizowane szkolenia. Wielką pomocą byłoby poinformowanie przez księży, np. w niedzielnych ogłoszeniach o terminie, czasie i miejscu organizowanych szkoleń. Bardzo często mieszkańcy wsi liczą się ze zdaniem duszpasterzy, więc gdyby oni zachęcili do uczestnictwa w szkoleniach, to na pewno frekwencja byłaby zdecydowanie większa.

- Pozostaje mi prosić księży pracujących w wiejskich parafiach, by przychylnie potraktowali Pana propozycję, natomiast pracowników instytucji organizujących szkolenia czy sołtysów wsi o dotarcie do proboszczów z informacjami, które chcieliby przekazać za pośrednictwem kapłanów.

- Dziękuję za rozmowę.

Dopłaty bezpośrednie dla rolników

Dopłaty bezpośrednie w systemie uproszczonym, który będzie mógł obowiązywać w Polsce przez trzy lata (może zostać skrócony lub przedłużony), będą wypłacane według trzech stawek.

Stawka podstawowa
dopłaty do każdego hektara użytków rolnych, wypłacane ze środków unijnych przeznaczonych na dopłaty bezpośrednie (tzw. I filar). Będzie mógł je otrzymać każdy właściciel lub dzierżawca minimum hektara ziemi nieodrolnionej. Ziemia ta musi być utrzymywana w dobrej kulturze, czyli grunty orne przynajmniej raz w roku zaorane, a łąki i pastwiska skoszone. W 2004 r. będzie to 161 zł na 1 ha.

Stawka dodatkowa

Dopłaty z budżetu krajowego
W wypadku upraw dotowanych w Unii Europejskiej wyniesie ono w 2004 r. 192 zł, a w wypadku łąk i pastwisk - 116 zł.

Tak więc w 2004 r. będzie można otrzymać:

na 1 ha upraw niedotowanych w Unii Europejskiej (bądź gruntów tylko utrzymywanych w dobrej kulturze) - 161 zł (stawka podstawowa)

na 1 ha upraw roślin dotowanych w Unii Europejskiej

na 1 ha łąk i pastwisk