Miejscem najważniejszym w kościele jest ołtarz, na którym składana jest Najświętsza Ofiara i gdzie dokonują się święte czynności. On skupia społeczność wiernych i stanowi duchowe centrum świętego zgromadzenia.

  Od najdawniejszych czasów ołtarze budowano zwykle z trwałego i cennego materiału. Księga Rodzaju opisuje ofiarę dziękczynną składaną przez Noego na zbudowanym ołtarzu. Ołtarze budowali patriarchowie na miejscu spotkania z Bogiem lub odniesionego zwycięstwa. Od Mojżesza Bóg zażądał, aby zbudowany ołtarz nie był z kamieni ciosanych. Prawdopodobnie dlatego, żeby nie naśladował sposobu pogańskiego.

W czasach wczesnochrześcijańskich w świątyni był tylko jeden ołtarz. Dopóki nie było kościołów i stałych ołtarzy, Najświętszą Ofiarę sprawowano zwykle na drewnianym stole, przygotowanym przez diakonów. Kiedy powstawały kościoły duże i budowano bazyliki, wprowadzano do nich ołtarze stałe, zwykle z trwałego i kosztownego materiału. Chciano w ten sposób przygotować godne miejsce na święte czynności.

Podziel się cytatem

Boczne ołtarze wprowadzone zostały później, od VI wieku, zwłaszcza gdy rozpowszechniał się kult świętych i relikwii. Jeśli w kościele były relikwie świętego, umieszczano je pod mensą ołtarzową i wtedy ołtarz przybierał formę sarkofagu, który zwykle zdobiono.

Ołtarz w chrześcijańskiej świątyni ma wieloraką wymowę. Przede wszystkim przypomina stół z Ostatniej Wieczerzy, na którym Chrystus ustanowił Najświętszy Sakrament. Uczta Eucharystyczna Chrystusa w Wieczerniku była poprzedzeniem ofiary krzyżowej Wielkiego Piątku. Stąd druga symbolika ołtarza, którą podkreślał św. Tomasz z Akwinu. Pisał on, że „Ołtarz jest przedstawieniem samego krzyża, na którym został ofiarowany Chrystus”.

Podziel się cytatem

Ołtarz kamienny przywołuje pouczenie psalmisty (Ps 118, 22), że „kamień odrzucony przez budujących stał się kamieniem węgielnym” i symbolizuje Chrystusa Ukrzyżowanego i Zmartwychwstałego.