Strome stoki i gołoborza, lasy i niewysokie szczyty to cechy charakterystyczne dla Gór Świętokrzyskich. Zarówno miłośnicy pieszych wycieczek, jak i poszukiwacze skarbów przeszłości oraz tych mniej realnych historii znajdą tu dla siebie wiele ciekawych i malowniczych miejsc.

Łysa Góra

Nazywana też Łyścem i Świętym Krzyżem. Na tym drugim co do wysokości świętokrzyskim szczycie (594 m n.p.m.) odbywały się sabaty czarownic, jak głoszą ludowe podania, a we wczesnym średniowieczu Słowianie mieli tu swoje miejsce kultu. Od początku XI wieku wznosi się tu pobenedyktyńskie sanktuarium z relikwiami Drzewa Krzyża, do którego był przybity Chrystus. Według legendy, twórcą sanktuarium był Bolesław Chrobry. Warto wspomnieć, że za czasów Jagiellonów było to najważniejsze miejsce kultu w Królestwie Polskim, do którego po wielekroć pielgrzymowali polscy władcy. Dziś stróżami są tu oblaci.

Na szczycie koniecznie trzeba przyjrzeć się charakterystycznemu skalnemu rumowisku, zwanemu gołoborzem, czyli miejscem „gołym”, bez „boru”, co nawiązuje do występowania takich miejsc w obrębie lasu. Na Świętym Krzyżu warto zajrzeć jeszcze do Muzeum Misyjnego, a z wieży widokowej podziwiać panoramę gór.

Łysica

Potocznie nazywana Górą Świętej Katarzyny, jako najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich (614 m n.p.m.) należy do Korony Gór Polski i jest jednocześnie jej najniższym szczytem. Ma dwa wierzchołki oddalone od siebie o ok. 700 m: wschodni, nazywany Skałą Agaty lub Zamczyskiem – to skalna grań o długości ok. 0,5 km, i zachodni, nieznacznie niższy – znajduje się tam replika krzyża z 1930 r.

Święta Katarzyna

To właśnie z tej niewielkiej miejscowości prowadzi czerwony szlak na Łysicę. Sama zaś miejscowość znana jest z obecności sióstr bernardynek. Historia ich klauzurowego klasztoru trwa od 700 lat. W drodze na Łysicę mija się drewnianą kapliczkę św. Franciszka z uznawanym za cudowne źródełkiem (według tradycji, jego woda ma leczyć choroby oczu) i XIX-wieczną kaplicę cmentarną, nazywaną kapliczką Żeromskiego (pisaliśmy o niej w 23. numerze Bliżej Życia z Wiarą).

Jaskinia Raj

Jedna z najpiękniejszych polskich jaskiń krasowych. Bajkowy wręcz widok tworzą różnorodne formy naciekowe. Łączna długość jej korytarzy to 240 m, turyści przechodzą jednak trasą krótszą o 60 m. Temperatura wewnątrz jaskini wynosi 9°C, a wilgotność – 95%. Według archeologów, zamieszkana była już 50 tys. lat temu, o czym świadczą odkryte tam narzędzia.

Zamki

Najsławniejszy tutejszy zamek to ten w Chęcinach. Pochodzi z przełomu XIII i XIV wieku. Był miejscem zjazdów rycerskich, więzieniem stanu i rezydencją królewskich żon. Najbardziej znana z nich to Bona Sforza. Dziś na skalistym wzgórzu, na wysokości 367 m n.p.m. bielą się jego ruiny, które przypominają rycerskie czasy.

W mieście biskupim Bodzentyn z kolei są ruiny XIV-wiecznego zamku biskupów krakowskich; połączony on był z murami miejskimi. W 1410 r. zatrzymał się tu sam Władysław Jagiełło przed wyprawą na Krzyżaków.

I perełka – zamek Krzyżtopór z XVII wieku, położony w miejscowości Ujazd. Była to rezydencja pałacowa otoczona fortyfikacjami bastionowymi. W tamtym czasie stanowiła jedną z największych budowli pałacowych w Europie przed powstaniem Wersalu!

Kielce

Na koniec – stolica Świętokrzyskiego. W centrum miasta, które łączy historię z nowoczesnością, rozpościera się rynek o nieregularnym kształcie, od którego pod różnym kątem odchodzą uliczki. Podania wskazują, że pierwsze zabudowania powstały tu już w X wieku, a 300 lat później na okolicznych wzgórzach wznieśli zamki biskupi krakowscy jako właściciele tych ziem. Co trzeba tu zobaczyć? Pałac Biskupów Krakowskich na Wzgórzu Zamkowym, główny deptak miasta – ul. Henryka Sienkiewicza, Rezerwat Kadzielnia (na wysokości 295 m n.p.m.), kościoły i... Pomnik Dzika, bo to właśnie z nim wiąże się legenda o powstaniu Kielc.

***

Tereny świętokrzyskie to również rezerwaty przyrody – raj dla miłośników natury – i lokalne muzea, jak choćby Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego, Wsi Kieleckiej czy Przyrodnicze Świętokrzyskiego Parku Narodowego. Góry Świętokrzyskie to dobry pomysł dla tych, którzy szukają spokoju, pięknych widoków i turystycznych atrakcji. Niezależnie od pory roku oczarują każdego.