Gdy cofniemy się myślą o 1,5 tys. lat, w gęstych lasach i na rozległych równinach Europy Środkowo-Wschodniej spotkamy ludzi, których dziś nazywamy pierwszymi Słowianami. Nie zostawili po sobie kronik ani zapisanych opowieści. Nie znamy ich imion, nie wiemy, jak opisywali świat w dłuższych narracjach. A jednak język, którym się posługiwali, nie rozpłynął się w przeszłości bez śladu. Przeciwnie – przetrwał, choć w zmienionej formie, i do dziś pobrzmiewa w codziennej mowie milionów ludzi. Jak więc brzmiała ta najstarsza słowiańska mowa?

Jedna mowa, wiele narodów

Najczęściej przyjmuje się, że pierwsi Słowianie posługiwali się językiem prasłowiańskim. To określenie może brzmieć jak nazwa konkretnego, dobrze opisanego systemu językowego, ale w rzeczywistości jest to rekonstrukcja, naukowa próba odtworzenia czegoś, czego nikt nigdy nie zapisał.

Językoznawcy, porównując ze sobą współczesne języki słowiańskie oraz ich najstarsze znane formy, odkryli, że wszystkie one musiały wywodzić się z jednego wspólnego źródła. Można wyobrazić sobie wspólnotę ludzi rozproszonych na ogromnym obszarze, którzy mimo odległości rozumieli się bez większych trudności.