Lachy Szczyrzyckie to jedna z trzech grup Lachów, obok Sądeckich i Limanowskich. Tradycje mieszkańców tej części Beskidu Wyspowego, a konkretnie gminy Jodłownik, od 100 lat pielęgnują i zachowują członkowie Związku Szczyrzycan i Zespołu Regionalnego Szczyrzycanie.

Grupy te wyrosły pod okiem tutejszych cystersów. To właśnie działające w Szczyrzycu od ponad 750 lat opactwo dało tej miejscowości impuls do rozwoju gospodarczego, kulturalnego i oświatowego. Cystersi założyli przyklasztorną prywatną szkołę. Jej absolwenci, podczas zjazdu 13 lipca 1926 r., postanowili założyć Związek Szczyrzycan oraz Zespół Regionalny Szczyrzycanie.

Impulsy

– Pierwszym prezesem związku był ks. Antoni Matejkiewicz, a kierownikiem zespołu – Władysław Gębik, nazywany „duszą szczyrzyckiego regionu” – opowiada Anna Maciuszek-Cuper, przedstawicielka związku. Podkreśla, że właśnie od tych dwóch postaci rozpoczęło się zbieranie i zapisywanie melodii, pieśni i przyśpiewek ze Szczyrzyca i okolic. Dzięki tej pracy powstały pierwsze zapisy tekstów i melodii. – Ważnymi osobami byli też Maria i Jan Fallowie oraz Waleria Cudek, która przejęła kierownictwo w 1960 r. – dodaje p. Anna i zaznacza, że grupa nie tylko podtrzymuje tradycje przodków, ale też angażuje w przekazywanie kultury całe pokolenia konkretnych rodzin.

Aktualnie organizacja liczy ponad 100 członków, działa w trzech grupach wiekowych: dziecięcej, młodzieżowej i dorosłych. Ma także kapelę. Grupą dorosłych kieruje Halina Matykiewicz, córka Walerii Cudek. Jej syn – Wiesław Cudek prowadzi od lat kapelę.

Taniec i śpiew

Związek inicjował budowę pomników, tablic pamiątkowych, krzyży i szlaków turystycznych. Najważniejszym obszarem jego działalności była i nadal jest kultura ludowa – dokumentowanie folkloru, organizowanie festiwali, konkursów i wydarzeń regionalnych, wydawanie płyt i materiałów etnograficznych.

– Zespół od wieku aktywnie promuje tutejszy folklor. Podczas koncertów rozsławia na terenie całego kraju i za granicą nie tylko ziemię szczyrzycką, ale także nasz powiat i województwo. Występował m.in. w Niemczech, na Słowacji, w Austrii, Serbii czy Macedonii – wylicza Anna Maciuszek-Cuper. Podczas przeglądów czy festiwali zespół i kapela zajmowały wysokie miejsca i otrzymywały wyróżnienia. Grupa nagrała 3 płyty z piosenkami o różnej tematyce oraz 2 płyty z kolędami i pastorałkami regionu Lachów Szczyrzyckich.

Świętowanie

To był czas wspomnień, wzruszeń, wspólnego śpiewu i tańca. Dla wielu – także podróży do lat młodości. Jubileusz odbywał się przez 2 dni. Pierwszy miał charakter konferencyjny. Można było uczestniczyć w wykładach, obejrzeć film o dorobku i działalności związku czy archiwalne zdjęcia na wystawie. Wręczono też odznaczenia lokalne i resortowe.

Kolejny dzień rozpoczęto Mszą św. w Opactwie Cystersów w Szczyrzycu, po czym jubilaci oraz zaproszone zespoły folklorystyczne i wszyscy miłośnicy Szczyrzyca przeszli w barwnym, rozśpiewanym korowodzie do Amfiteatru Ziemi Szczyrzyckiej w Pogorzanach. Tu odbył się jubileuszowy koncert. Nie zabrakło najważniejszego, czyli... tradycji, strojów i muzyki. Panie wystąpiły w białych spódnicach i gorsetach z ciemnego aksamitu wiązanych czerwonymi wstążkami, a panowie – w wełnianych spodniach, lnianych koszulach i zdobionych kaftanach. Wszyscy wspólnie zaśpiewali Piękna jest szczyrzycka ziemia – hymn Szczyrzycan.