Spokój wewnętrzny i usposobienie ochocze i wesołe u wychowawców oddziałują korzystnie na dzieci. Na odwrót twarz posępna i ofukliwość wychowawców przygnębiają dzieci i zmniejszają w nich chęć do pracy. Lekki uśmiech wychowawcy przy odpowiedniej okazji ośmiela dzieci i pobudza do swobodnego oddania się pracy. Nawet osobiste zmartwienie należy opanować, gdy się zbliżamy do dzieci” – to jedna z myśli śp. ks. Walentego Gadowskiego.

W Tarnowie uczczono 70. rocznicę śmierci kapłana, który był wybitnym katechetą, wychowawcą młodzieży zaangażowanym w kształtowanie religijnej i patriotycznej świadomości wiernych. Był także twórcą górskich szlaków – w tym roku obchodzimy 100. rocznicę wyznaczenia przez niego Sokolej Perci i 120. rocznicę wyznaczenia najbardziej znanego szlaku w Tatrach – Orlej Perci. Cenionemu kapłanowi została poświęcona ogólnopolska konferencja zorganizowana w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie. Został on też patronem nagrody, którą ustanowił bp Andrzej Jeż.

Statuetka

Nagroda im. ks. Walentego Gadowskiego „Katecheta – Pedagog – Przewodnik” jest wyróżnieniem przyznawanym katechetom – za wybitne zaangażowanie w działalność dydaktyczną i wychowawczą oraz osobom i instytucjom – za szczególne zasługi w dziele katechizacji na terenie diecezji tarnowskiej. Artystyczna forma statuetki nawiązuje do życia i działalności patrona nagrody. Centralną jej część stanowi sylwetka człowieka, przez którą prowadzi wijąca się droga. Symbolizuje ona życiową wędrówkę, rozwój duchowy i edukacyjny oraz misję nauczyciela, który pomaga młodemu człowiekowi odnaleźć właściwy kierunek. Umieszczona wewnątrz brama podkreśla relację mistrza i ucznia – obecność przewodnika, który towarzyszy, wspiera, inspiruje i prowadzi do pełni człowieczeństwa. Szczególne znaczenie mają góry widoczne u podstawy statuetki. Nawiązują one bezpośrednio do działalności ks. Gadowskiego, który wyznaczał i popularyzował szlaki górskie, czym uczył młodzież umiłowania przyrody, odwagi, wytrwałości i odpowiedzialności. Wkomponowana w podstawę otwarta księga oznacza edukację, mądrość i wychowanie oparte na trwałych wartościach.

Patron

Ksiądz Walenty Gadowski urodził się 8 grudnia 1861 r. w Nowym Wiśniczu. Całe życie był związany z katechezą i pedagogiką, łączył naukę religii z praktycznym wychowaniem: organizował wycieczki w Tatry i Pieniny, zabierał uczniów na koncerty i zajęcia sportowe, uczył sztuki wędrówki, rozwijał sprawność fizyczną i wrażliwość estetyczną. Był także autorem podręczników i publikacji katechetycznych oraz pedagogicznych. Zmarł 14 maja 1956 r. w Bochni.

Podczas konferencji naukowej o jego pionierskiej działalności mówiła dr hab. Aneta Rayzacher-Majewska, prof. UKSW. – Ksiądz Gadowski sam o sobie napisał, że żył w czasach przełomowych, ale okazuje się, że to on był postacią przełomową. Nauczył na nowo patrzeć na uczniów, wyprzedził w tym swoją epokę – podkreśliła prelegentka. I dodała: – Podobnie jak ks. Gadowski jestem praktykiem i bardzo cenię w jego myśli to podejście do ucznia, zwrócenie uwagi na jego potrzeby, na to, jaki jest. My się uczymy od uczniów, jak mamy prowadzić lekcje religii w szkole.

Wystąpienie ks. dr. Andrzeja Jasnosa, dyrektora Wydziału Katechetycznego, wykładowcy Wydziału Teologicznego Sekcja w Tarnowie UPJPII w Krakowie, było poświęcone osobowości nauczyciela według ks. Gadowskiego w świetle integralnego wychowania. Prelegent przypomniał także słowa ks. Gadowskiego na temat nauczycieli i wychowania: „Wychowawcy są również odpowiedzialni wobec społeczeństwa, wobec Ojczyzny swojej. Gdzie młodzież wychowują starannie, tam przyszłość społeczeństwa przedstawia się różowo, na odwrót gdzie nie troszczą się o dobre wychowanie, tam przyszłość wygląda złowrogo”. Jak zaznaczył ks. Jasnos, ks. Gadowski tę intuicję rozwijał w sposób szczególny. Przemyślenia tego pedagoga i duszpasterza przełomu XIX i XX wieku, mimo zmieniających się realiów, zachowują niezwykłą aktualność. W jego ujęciu nauczyciel jest przede wszystkim wychowawcą, a wychowanie dokonuje się nie tyle przez słowa, ile przez osobę.

Ksiądz Jasnos wskazał również, że rozwój osobowy wymaga czasu, wysiłku i zdolności radzenia sobie z trudnościami, i przypomniał kolejną myśl ks. Gadowskiego: „Wychowanie nie jest rzeczą łatwą. Św. Jan Złotousty zapewniał, że tego, który umie kształtować dusze dziecięce, ceni wyżej niż najgenialniejszych malarzy i rzeźbiarzy, bo artyści mają do czynienia z nieoporną farbą lub kamieniem, a wychowawca urabia duszę, obdarzoną wolną wolą, więc mogącą stawiać różne opory. Zresztą, duszy nie widzimy i nie wiemy, czy i w jakim stopniu przyjmuje się w niej nasz posiew, czy też fatalny wpływ postronny. Trzeba znać duszę każdego dziecka i śledzić jej rozwój; trzeba wykorzystywać wszystkie środki wychowania naturalne i nadprzyrodzone; trzeba umieć posługiwać się różnymi metodami wychowawczymi i wybrać najodpowiedniejsze”.

Laureaci

W ramach I edycji Nagrody im. ks. Walentego Gadowskiego wręczono 35 statuetek. Wyróżnienie otrzymał m.in. pochodzący z diecezji tarnowskiej ks. prof. Marian Zając, konsultor Komisji Wychowania Katolickiego KEP, wykładowca KUL-u. – Sprawie katechezy, nauczania religii poświęciłem 41 lat swego życia – przypomniał ks. Zając i dodał: – Nie dla nagród się to czyni, ale zawsze jest miło doświadczyć tego, że ktoś widzi to staranie. Przede wszystkim chodzi nam o dobro młodego pokolenia, bo jeśli ich dobrze wychowamy, to nam dobrze będzie także z nimi, a przede wszystkim oni się nie zagubią w życiu.

Religii uczy od 30 lat Agata Polek. Do niej też trafiła statuetka. – Uczenie religii to moje powołanie – zapewniła katechetka z ZSO nr 1 w Tarnowie-Mościcach. I podkreśliła: – Radością są moi uczniowie, a zwłaszcza świadectwa ich życia.

W gronie wyróżnionych jest także ks. Krzysztof Czech, proboszcz Parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Piwnicznej-Zdroju. Przed laty jako asystent KSM-u kapłan zaczął organizować Rajd im. ks. Walentego Gadowskiego. – Pierwszy rajd zorganizowaliśmy w 1996 r. i jest on co roku kontynuowany. Jego celem są wspólnota, integracja, czerpanie z dziedzictwa, które zostawił nam ks. Gadowski, w tym, oczywiście, poznawanie piękna gór.