Od wieków ludzie, którzy żyli z płodów ziemi, dostrzegali, że dobre zbiory nie tylko zależą od ich trudu, ale przede wszystkim od Bożego błogosławieństwa. Ta współpraca trwa do dziś, bo także współcześni, szczególnie wiosną zanoszą do Boga modlitwy błagalne o urodzaje, obchodząc tzw. dni krzyżowe.

Dni Krzyżowe to dni modlitw o błogosławieństwo pracy ludzkich rąk, odwrócenie klęsk żywiołowych, a także za tych, którzy cierpią głód. Tradycja ta sięga V wieku i wiąże się z postacią św. Mamerta, biskupa Vienne w Galii (obecnie Francja). W roku 469 tereny diecezji Vienne nawiedziły liczne katastrofy: trzęsienia ziemi, nieurodzaj, wojny i zarazy. Św. Mamert, poruszony cierpieniem wiernych, zarządził trzy dni pokutnych procesji przed uroczystością Wniebowstąpienia Pańskiego. Wierni, z modlitwą, śpiewem Litanii do Wszystkich Świętych, podążali za krzyżem, błagając Boga o zmiłowanie i ochronę przed nieszczęściami. Zwyczaj ten szybko się rozpowszechnił – najpierw w Galii, później w całej Europie Zachodniej, a w 511 r. został zatwierdzony przez synod orleański jako obowiązujący zwyczaj liturgiczny.

W Polsce modlitwy o urodzaje przyjęły się w średniowieczu. Tylko u nas nazywamy je dniami krzyżowymi, gdyż organizowane procesje odbywały się do krzyży stojących w polu, przy których odprawiano te nabożeństwa. Tradycyjnie w czasie tych procesji błogosławi się pola, łąki i ogrody, a kapłan kieruje do Boga modlitwy o urodzaj, odpowiednią pogodę i opiekę nad światem przyrody.

– Wszyscy jesteśmy w ręku Boga. On zsyła deszcz, zsyła słońce, człowiek o tym wie i dlatego podczas tego obrzędu poświęcenia pól dziękuje, prosi i oddaje się w Jego opiekę – zaznacza ks. Józef Bednarski, duszpasterz rolników w diecezji zamojsko-lubaczowskiej.

O współczesnym kształcie nabożeństwa tzw. poświęcenia pól zdecydowała Konferencja Episkopatu Polski. Zachowała obchodzenie dni błagalnych w trzech dniach poprzedzających uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego, która w Polsce do 2004 r. przypadała w czwartek – 40 dni po Wielkanocy. W poniedziałek odprawia się Msze św. z wotywy w okresie zasiewów, we wtorek – o uświęcenie pracy ludzkiej, a w środę za głodujących. Dziś Wniebowstąpienia Pańskie obchodzimy w VII Niedzielę Wielkanocną. Dni krzyżowe pozostały zwyczajowo w tym samym czasie.

Choć dziś procesje te mają już raczej wymiar symboliczny, to zwyczaj jest podtrzymywany. W wielu parafiach, szczególnie wiejskich, sprawuje się Msze św. przy kaplicach czy przydrożnych krzyżach. Dowodzi to, że dni modlitw o urodzaje nie są reliktem ze średniowiecza ani liturgiczną ciekawostką minionych wieków, lecz wciąż aktualnym i głęboko symbolicznym wyrazem wiary człowieka w Bożą Opatrzność. W dobie niepewności jutra, niepokojów, wielu obserwowanych trudności pogodowych, stają się żywym aktem ufności i modlitwy o błogosławieństwo dla ziemi, pracy i całego stworzenia.