W dniach od 20 do 30 stycznia po raz 17. odbyły się uroczyste obchody Dni Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu. Jest to inicjatywa organizowana przez rzeszowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej, we współpracy z lokalnymi samorządami, jednostkami kultury i parafiami. To także czas modlitwy, spotkania, przekazywania wiedzy i przede wszystkim pamięci o ofiarach ideologii nazistowskiej podczas II wojny światowej.

Podkarpacie pamięta

Centralne uroczystości w ramach podkarpackich obchodów odbyły się w Rzeszowie, 27 stycznia, w dniu Narodowego Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu. To międzynarodowa konferencja i Msza św. w kościele farnym św. Wojciecha i Stanisława w Rzeszowie. Jednak liczne wydarzenie odbywały się także na terenie archidiecezji przemyskiej.

W modlitwie w miejscowości Jagiełła-Niechciałki z uczestnikami obchodów, we wtorek 28 stycznia, spotkał się metropolita przemyski abp Adam Szal. Uroczystość odbyła się na znajdującym się w tym miejscu cmentarzu ofiar hitleryzmu. Pasterz archidiecezji przemyskiej wyraził swoją wdzięczność za coroczne spotkanie w Jagielle-Niechciałkach, które stało się ważnym elementem wojewódzkich obchodów pamięci o zamordowanych Żydach. Arcybiskup powiedział, że w tym miejscu miejsce wiecznego spoczynku znalazło wiele ofiar holokaustu. – To miejsce gromadzi ludzi różnych narodów, różnych kultur, różnych wyznań i jest wielkim wołaniem o pokój, by sytuacja sprzed kilkudziesięciu lat nigdy się nie powtórzyła we współczesnym świecie – mówił metropolita przemyski i nawiązał do trwających obecnie na świecie wojen, zachęcając do modlitwy o pokój.

Arcybiskup Adam Szal podkreślił, że ważnym jest, aby miejsca pamięci nieustannie były obejmowane naszą troską. Przy tej okazji docenił zaangażowanie wszystkich, którzy na co dzień opiekują się cmentarzem ofiar hitleryzmu w Jagielle-Niechciałkach. – Wiemy, jaki los spotkał różne cmentarze powojenne i wojenne na całym świecie. Niekiedy są zarośnięte drzewami, zapomniane. A to miejsce jest zadbane, ale też jest wołaniem wobec wszystkich przybywających tutaj. Wołaniem o to, aby wojna nigdy się nie powtórzyła. Żeby te wojny, które trwają, zostały zakończone. O to się módlmy tak, jak potrafimy. W języku hebrajskim, ale także i w języku polskim. W duszy naszej wznieśmy nasze wołanie do Boga o wieczny pokój dla zmarłych i o wieczny pokój dla żywych, żebyśmy żyli w spokoju, w ładzie, tutaj, na tej pięknej ziemi – apelował hierarcha.

Ocalić od zapomnienia

Cmentarz ofiar hitleryzmu w Niechciałkach znajduje się w lesie, który podczas II wojny światowej stał się miejscem licznych egzekucji oraz pochówku w zbiorowych mogiłach tych, którzy zginęli w pobliskich obozach. W tym miejscu spoczęły m.in. ciała członków rodzin Goldmanów i Szallów, których ukrywali bł. Wiktoria i Józef Ulmowie w swoim domu w Markowej.

W obchodach Dni Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu uczestniczył także bp Stanisław Jamrozek. Biskup pomocniczy archidiecezji przemyskiej obecny był podczas modlitwy, która odbyła się w środę 29 stycznia w Przemyślu, przed pomnikiem upamiętniającym pomordowanych Żydów z przemyskiego getta. – Chcemy się modlić za tych wszystkich, którzy tutaj zginęli i za tych wszystkich, którzy cierpieli na różny sposób w czasie II wojny światowej – mówił bp Jamrozek.

Na przemyskie obchody ze Stanów Zjednoczonych przybył także Jeffrey Cymbler, przedstawiciel jednej z rodzin żydowskich związanych z Przemyślem. Dziękował za pamięć Polaków i za pomoc, którą często świadczyli jego rodakom. – Niestety, to, co wydarzyło się ze społecznością żydowską podczas II wojny światowej, miało miejsce również w Przemyślu i dzisiaj jesteśmy tutaj po to, aby uczcić pamięć tych, którzy w tym miejscu stracili życie – mówił Jeffrey Cymbler.

Pomnik znajdujący się przy ul. Kopernika 11 upamiętnia 1580 osób narodowości żydowskiej, które straciły życie w przemyskim getcie. Po zakończonej modlitwie uczestnicy uroczystości udali się na znajdujący się w mieście Cmentarz Żydowski, a później wzięli udział konferencji przypominającej losy Żydów ówcześnie mieszkających w Przemyślu.

Tegoroczne obchody Dni Pamięci o Ofiarach Holokaustu na Podkarpaciu zgromadziły mieszkańców i potomków rodzin żydowskich w 26 miejscowościach całego województwa. Były to miasta, tj.: Rzeszów, Przemyśl czy Jarosław, ale też niewielkie wsi, jak wspomniana Jagiełła-Niechciałki czy Łupków. W ramach obchodów przygotowano wiele okazji do modlitwy za pomordowanych Żydów, prelekcje, wykłady, sesje naukowe poświęcone stosunkom polsko-żydowskim, kulturze i zagładzie.