Przyszły papież Pius XI jeszcze jako abp Achilles Ratti, nuncjusz apostolski w Polsce, podczas odwiedzania budującej się świątyni zakrzyknął: „Najpiękniejszy kościół w Polsce!”. Dzisiaj bazylika NSPJ przy Kawęczyńskiej jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych parafii w Warszawie, a świątynia należy do charakterystycznych kościołów na mapie stolicy.

Budowana była na początku XX w. dzięki staraniom znanych z działalności dobroczynnej Michała Radziwiłła oraz jego małżonki Marii z Zawiszów Radziwiłłowej, którzy przeznaczyli na budowę kościoła część swojego majątku. Miała powstać na wzór rzymskiej Bazyliki św. Pawła za Murami. Tu pojawia się wyjątkowo ciekawy wątek. Kiedy księżna dowiedziała się, że kolumny, które planowo miały być wykorzystane w tejże rzymskiej bazylice, nie pasują, ponieważ ich długość nie odpowiada wysokości bazyliki, postanowiła kupić je i sprowadzić do Warszawy. W 1915 r. przewieziono koleją z Włoch, mimo wojennej zawieruchy, w całości 24 monolitowe kolumny granitowe.

4 lata później kard. Aleksander Kakowski erygował parafię NSPJ, a w 1923 r. świątynia otrzymała tytuł bazyliki mniejszej i tego samego roku została konsekrowana. W uroczystości pod przewodnictwem kard. Kakowskiego uczestniczył m.in. sekretarz Nuncjatury Apostolskiej Giovanni Montini, późniejszy papież św. Paweł VI.

W bazylice na Kawęczyńskiej, nad którą opiekę sprawują księża salezjanie, modlił się również św. Jan Paweł II, który zainaugurował w niej obrady II Polskiego Synodu Plenarnego 8 czerwca 1991 r.

Przez dziesięciolecia świątynia trwale wpisywała się w dzieje Kościoła w Warszawie, stając się prężnym ośrodkiem kultu NSPJ. 28 października 1951 r. bł. kard. Stefan Wyszyński dokonał tam poświęcenia Narodu Polskiego Sercu Jezusowemu. W roku milenijnym 1966 bazylika stała się świątynią stacyjną, w której odbywały się liczne uroczystości z okazji 1000-lecia chrztu Polski.

Obecnie wśród licznych grup i wspólnot działających przy bazylice, która jest od 6 lat sanktuarium NSPJ diecezji warszawsko-praskiej, są Wspólnota Intronizacji NSPJ i Straż Honorowa NSPJ. Członkowie tej ostatniej wybierają jedną godzinę w ciągu dnia i bez zmian w codziennych zajęciach przeżywają ją głębiej, wychwalając Pana i wynagradzając Mu za cierpienia i zniewagi, jakich doznaje od współczesnego świata.