Specjalne „wyróżnienie” ma na celu zwrócenie uwagi na potrzebę badań nad przyczynami choroby i skutecznymi lekami na nią. Z drugiej strony chodzi o zasygnalizowanie wyjątkowych problemów, z którymi borykają się pacjenci i ich opiekunowie.

Znaki ostrzegawcze

Choroba rozwija się etapami. Osoba nią dotknięta ma na początku problemy z tzw. pamięcią krótkotrwałą. Któż z nas jednak nie zapomniał, gdzie zostawił klucze, odłożył gazetę lub pilota do telewizora. Ale stopniowo takich incydentów zaczyna przybywać; chory zaczyna zapominać słów i imion, gubić się w znanych miejscach i gorzej radzić sobie z czynnościami dnia codziennego. To właśnie m.in. dezorientacja co do czasu i sytuacji, chowanie rzeczy w nietypowych miejscach, problemy z realizacją zadań i planów powinny być sygnałem dla najbliższych. Dla samego chorego tego typu zdarzenia mogą być wstydliwe i kłopotliwe, dlatego nie będzie chciał się do nich przyznać.

Choroba jest, jak dotąd, nieuleczalna, ale można spowolnić jej rozwój. Jeżeli wspomniane sygnały będą się powtarzać, warto zwrócić się do lekarza, by ocenił, czy są to znaki ostrzegawcze choroby neurodegeneracyjnej. Trzeba mieć świadomość, że choroba będzie postępować, a kłopoty z pamięcią będą narastać. Najbardziej typowe objawy rozwoju alzheimera to stopniowe wycofywanie się z kontaktów rodzinnych i społecznych, porzucenie dotychczasowych zainteresowań, obniżony nastrój i niepokój lub odwrotnie – pobudzenie, agresja i podejrzliwość. Z czasem mogą się pojawić halucynacje i urojenia, problemy z mową, połykaniem i samoobsługą w codziennych czynnościach.

Zaawansowane etapy alzheimera są dużym wyzwaniem fizycznym i emocjonalnym dla opiekunów. Zachowania chorego mogą być niebezpieczne nie tylko z powodu agresji słownej i fizycznej, ale również dlatego że może on nieświadomie wywołać zagrożenie dla siebie i innych, np. odkręcając gaz lub wychodząc z domu w nieznanym kierunku.

Gdzie szukać wsparcia

Około trzech dekad temu zaczęły w Polsce powstawać pierwsze grupy pomocowe, które przecierały szlak społecznej wiedzy o chorobie Alzheimera, pomocy rodzinom i organizowaniu opieki nad chorymi. Obecnie dostępne są, także bezpłatnie w internecie, obszerna literatura na ten temat i poradniki dla opiekunów, z których możemy się nauczyć, jak postępować z chorym w różnych stadiach zaawansowania choroby, jak się z nim komunikować, jak zapewnić bezpieczeństwo sobie i podopiecznemu. Istnieją również stowarzyszenia i grupy wsparcia, często zakładane przez osoby, które mają osobiste doświadczenia w opiece nad takim chorym. Warto skorzystać z wydawnictw, telefonu zaufania, doświadczenia i porad innych osób. Coraz liczniejsze są też ośrodki pomocy pacjentom z chorobą Alzheimera, które zapewniają im czasową lub stałą opiekę.

Jak zapobiegać

Odpowiedź brzmi: unikając czynników ryzyka – i w dużym stopniu zawierają się w tym podobne zalecenia jak przy zapobieganiu chorobom układu krążenia lub cukrzycy. Ważne są: zdrowa dieta, np. DASH, zadbanie o prawidłową wagę i BMI, dostosowana do stanu zdrowia i wieku forma aktywności fizycznej na poziomie 150-300 min tygodniowo, odpowiedni czas snu i systematyczne angażowanie się w zajęcia wymagające sprawności umysłowej. Krótko mówiąc, chodzi o to, aby na żadnym etapie życia nie pozwolić sobie „zardzewieć”.