Jakim językiem posługuje się sztuka sakralna? By się przekonać, nie trzeba daleko szukać – wystarczy wizyta w kilku kościołach w najbliższej okolicy, a okaże się, że temu językowi daleko dziś do współczesności. Jak wskazuje Dariusz Karłowicz, prezes Fundacji Świętego Mikołaja, „Dobra Nowina nieprzetłumaczona na język kultury XXI wieku coraz częściej staje się niema lub niezrozumiała”. Dlatego właśnie trzeba namalować katolicyzm od nowa.

Dziesięć interpretacji

By sprostać temu wyzwaniu – by prawdy wiary opowiadać również współczesnym językiem malarskim – powołano do życia projekt „Namalować katolicyzm od nowa”, który jest wspólną inicjatywą Fundacji Świętego Mikołaja, Teologii Politycznej oraz Instytutu Kultury św. Jana Pawła II na Papieskim Uniwersytecie św. Tomasza z Akwinu w Rzymie (Angelicum). Pomysłodawca projektu Dariusz Karłowicz wyjaśnia, że jego podstawowym celem jest to, aby w świątyniach zaczęły się pojawiać zamawiane przez parafie współczesne obrazy prezentujące wysoki poziom artystyczny, a to naturalnie wiąże się z ożywieniem nieco zapomnianej instytucji mecenatu sztuki.

W założeniu w ramach inicjatywy ma zostać podjętych dwadzieścia jeden tematów malarstwa chrześcijańskiego. Pierwszy z nich dotyczył wizerunku Jezusa Miłosiernego na podstawie wizji św. Siostry Faustyny; do jego realizacji zaproszono dziesięcioro artystów, co zaowocowało dziesięcioma różnymi interpretacjami tematu. Swoje prace stworzyli: Jarosław Modzelewski, Ignacy Czwartos, Wincenty Czwartos, Jacek Dłużewski, Wojciech Głogowski, Jacek Hajnos, dominikanin, Beata Stankiewicz, Krzysztof Klimek, Bogna Podbielska i Artur Wąsowski. Trzy wystawy, na których pokazano obrazy, miały miejsce w Krakowie, Warszawie i Rzymie w 2022 i 2023 r. Kolejne tematy obejmują dwadzieścia tajemnic Różańca.

Madonna z Dzieciątkiem

11 października w kościele św. Wawrzyńca w Parlinie został poświęcony obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus autorstwa krakowskiej malarki Beaty Stankiewicz. Ten wizerunek Matki Bożej stanowi drugi temat w cyklu „Namalować katolicyzm od nowa”.

Obraz Madonny z Dzieciątkiem zawisł w głównym ołtarzu kościoła, który jest perłą XVII-wiecznej architektury drewnianej. Zabytkowa świątynia, jeden z najstarszych przykładów drewnianego budownictwa sakralnego w Wielkopolsce, powstała z fundacji kapituły gnieźnieńskiej. Charakteryzuje się późnobarokowym wystrojem, na który składają się ołtarze: główny i dwa boczne.

Ksiądz Mirosław Kaczmarek, proboszcz parafii św. Wawrzyńca w Parlinie, podkreśla, że serce zabiło mu mocniej na widok wystawy obrazów Jezusa Miłosiernego. Zafascynowany projektem postanowił skontaktować się z Dariuszem Karłowiczem, by podjąć współpracę, ponieważ od dłuższego czasu, pod wpływem zachęt ze strony diecezjalnego konserwatora zabytków, nosił się z zamiarem zmiany obrazów w ołtarzu głównym kościoła. Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, który pierwotnie znajdował się w świątyni, został skradziony w latach 90. XX wieku, a wizerunek Jezusa Miłosiernego jest nie namalowany, a... wydrukowany. Ksiądz proboszcz zwraca uwagę, że wystrój kościoła nie jest obojętny wiernym: „Zawsze czułem, że to ma wielkie znaczenie, w jakich warunkach odprawiamy Liturgię. Warto, aby właśnie w takim starym kościele, gdzie całe wieki ludzie przychodzili na modlitwę, odnawiali i odbudowywali ten kościół ze zgliszczy, ponownie wybrzmiał głos współczesności. Jak za sto lat ktoś odwiedzi nasz kościół, zobaczy ten dialog epok”. Takie podejście do tematu jest zbieżne z celem projektu „Namalować katolicyzm od nowa”. W wywiadzie udzielonym Teologii Politycznej Dariusz Karłowicz podkreśla: „Wyrażanie nauki Chrystusa językiem kolejnego pokolenia jest wszak obowiązkiem tych, którzy mają przekazać światu Prawdę – to rodzaj naszej współpracy w dziele Wcielenia. Dla chrześcijaństwa kultura nie jest luksusem, ale powietrzem, którym oddycha”.

Autorka wizerunku Madonny, który zawiśnie w parlińskim kościele – Beata Stankiewicz jest absolwentką Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie na kierunku malarstwo i malarstwo ścienne, członkiem Stowarzyszenia Artystycznego Otwarta Pracownia. Jej obrazy znajdują się m.in. w depozycie Galerii Zderzak w Krakowie i Art Station w Zurychu oraz w licznych kolekcjach prywatnych – zarówno polskich, jak i zagranicznych. Jej zdaniem, tworzenie sztuki sakralnej wiąże się z pewną trudnością, „ponieważ musi się połączyć coś, co można by nazwać połączeniem ducha z materią”. W kontekście pracy nad wizerunkiem Matki Bożej z Dzieciątkiem Jezus przyznaje: – Zastanawiałam się, jak namalować kobietę, która właściwie jest bliższa aniołom niż ludziom. Jak namalować twarz mądrą, zatroskaną, (...) jak kierować to spojrzenie, jak doprowadzić do takiej sytuacji, w której ta twarz jak najwięcej powie. Malarka zaznacza, że duże znaczenie mają dla niej oczy Dzieciątka, które niejako korespondują z oczami Jezusa Miłosiernego z wizerunku jej autorstwa: – Mam takie poczucie, i bardzo się z tego cieszę, że to są właściwie oczy tej samej osoby.

Poświęcenia obrazu przed Mszą św. o godz. 12 dokonał prymas Polski abp Wojciech Polak.

Mecenat

Istotną cechą projektu „Namalować katolicyzm od nowa” jest fakt, że to przedsięwzięcie jest w pełni finansowane przez prywatnych sponsorów z Polski. Jak wskazał we wspomnianym wywiadzie Dariusz Karłowicz, mecenat sztuki jest sprawą najwyższej wagi: „sztuka potrzebuje talentu i inteligencji – ale potrzebuje też sponsora. Nie ma zamówień, nie ma sztuki”. Brutalne, ale prawdziwe.

Więcej informacji na temat projektu można znaleźć na stronach: teologiapolityczna.pl/namalowac-katolicyzm-od-nowa .