Czy można otrzymać zgodę sanepidu na ekshumację szczątków ludzkich bez zgody zarządcy cmentarza, z którego szczątki będą ekshumowane?

Odpowiedź eksperta
Powyższy problem jest regulowany Ustawą z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1947).

Ekshumacja zwłok i szczątków może być dokonana: na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego, na zarządzenie prokuratora lub sądu, ewentualnie na podstawie decyzji inspektora sanitarnego, ale tylko w przypadku zajęcia terenu cmentarza na inny cel.

Prawo pochowania zwłok ludzkich ma najbliższa pozostała rodzina osoby zmarłej, a mianowicie:

a) pozostały małżonek(ka);

b) krewni zstępni;

c) krewni wstępni;

d) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa;

e) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.

Jeżeli między członkami rodziny powstaje spór dotyczący ekshumacji, osobą uprawnioną do złożenia wniosku o ekshumację będzie osoba wskazana prawomocnym wyrokiem sądu.

Do wniosku o wydanie zezwolenia na ekshumację zwłok/szczątków ludzkich należy dołączyć:

– zaświadczenie zarządcy cmentarza o wyrażeniu zgody na ekshumację zwłok lub szczątków ludzkich;

– zaświadczenie zarządcy cmentarza o wyrażeniu zgody na pochowanie ekshumowanych zwłok lub szczątków ludzkich;

– oświadczenia pozostałych osób uprawnionych w przedmiocie udzielenia zgody na ekshumację;

– pełnomocnictwo, w przypadku gdy strona upoważnia inną osobę do reprezentowania w sprawie ekshumacji.

Oznacza to, że zgoda zarządcy cmentarza jest niezbędna, i to niejako podwójnie, musi się on bowiem zgodzić, po pierwsze, na ekshumację i, po drugie, na pochowanie szczątków ludzkich lub zwłok w innym miejscu.

Motywacja takich właśnie uregulowań jest oczywista: status ludzkich zwłok jest szczególny i należy im się pełen szacunek.

Ekshumacje przeprowadza się w okresie od 16 października do 15 kwietnia.