Od pewnego czasu prześladuje mnie nieznajomy mężczyzna. Pojawia się na wszystkich publicznych spotkaniach, w których biorę udział. Wystaje na przystankach autobusowych i pod moim domem. Nie grozi mi, ale zaczynam się go obawiać. Czy mogę to zaskarżyć jako uporczywe nękanie?

Odpowiedź eksperta
Zjawisko prześladowania, znane jako stalking, dotyczy natrętnych adoratorów lub innych namolnych osób. Pytanie, kiedy zostaje przekroczona granica pomiędzy nękaniem a przestępstwem.

Przepis art. 190a Kodeksu karnego, w którym przewidziano odpowiedzialność za uporczywe nękanie, został wprowadzony do Kodeksu karnego 6 czerwca 2011 r. i brzmi on:

§ 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, lub istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

§ 2. Tej samej karze podlega, kto, podszywając się pod inną osobę, wykorzystuje jej wizerunek, inne jej dane osobowe lub inne dane, za pomocą których jest ona publicznie identyfikowana, w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.

§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 lub 2 jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.

§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Przedmiotem ochrony karnej przed stalkingiem są szeroko rozumiana wolność innej osoby od strachu, nagabywania, niechcianego towarzystwa oraz wolność do zachowania swojej prywatności. Przez nękanie należy rozumieć powtarzające się prześladowanie przez wykonywanie różnych czynności, których celem są dokuczenie danej osobie albo osobie jej najbliższej, utrapienie, udręczenie lub niepokojenie. Okazuje się, że pojedyncze zachowania sprawcy nie muszą stanowić przestępstwa. Mogą to być np. wysyłanie listów, telefonowanie, wysyłanie wiadomości tekstowych lub nachodzenie w różnych miejscach. Dopiero odpowiednie spotęgowanie tych działań sprawia, że w sumie mogą one stanowić przestępstwo. Aby nękanie mogło zostać uznane za przestępstwo, musi być ono uporczywe, a uporczywe jest wtedy, kiedy ma charakter długotrwały. Ponadto aby nękanie mogło zostać uznane za stalking, musi ono również wzbudzać w pokrzywdzonym uzasadnione poczucie zagrożenia.

Poczucie zagrożenia uzasadnione jest wtedy, gdy obiektywnie można stwierdzić, że przeciętny człowiek odczuwa podobne zagrożenie, znajdując się w sytuacji ofiary. Jeżeli uzna Pani, że wyżej wymienione przesłanki zostały w Pani sytuacji spełnione, należy zgłosić przestępstwo na policji, co jest bardzo ważne, gdyż ściganie stalkingu następuje wyłącznie na wniosek pokrzywdzonego, czyli – bez takiego wniosku nikt nie zacznie ścigać sprawcy.