Nowe taryfy zostały zatwierdzone dla pięciu tzw. sprzedawców z urzędu oraz pięciu największych spółek dystrybuujących energię elektryczną. Koncerny energetyczne, zgodnie z obowiązującym prawem, mają od 14 do 45 dni od decyzji URE na wprowadzenie korekty taryf. Oznacza to, że zmiany wchodzą w życie wraz z początkiem 2023 r. Czy wobec tego czekają nas drastyczne podwyżki cen energii? Nie! A to dzięki wprowadzonym przez rząd mechanizmom ochronnym. W tym roku, ze względu na Ustawę o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej, decyzja URE wpływa przede wszystkim na wysokość rekompensat dla firm energetycznych, a nie na rachunki odbiorców.

Drożejące surowce

Ceny energii wynikają z mechanizmów rynkowych m.in. notowań cen energii na Towarowej Giełdzie Energii (TGE), gdzie elektrownie, z drobnymi wyjątkami, są zobowiązane do sprzedawania energii, którą następnie po cenach rynkowych nabywają dystrybutorzy.

Jednym z najważniejszych czynników determinujących cenę prądu na TGE są koszty zakupu surowców energetycznych, a te – w związku z konfliktem na Ukrainie – gwałtownie i drastycznie wzrosły. Polska energetyka nadal w głównej mierze jest oparta na węglu. Tym samym cena tego surowca jest główną zmienną, która kształtuje cenę prądu. Sankcje nałożone na Rosję w związku z jej agresją na Ukrainę spowodowały zmniejszenie podaży węgla, a tym samym wpłynęły na zwiększenie kosztu jego zakupu. Zawirowania na rynku surowców zbiegły się w czasie z rosnącym zapotrzebowaniem na energię w niemal całej Europie. Zaistniała sytuacja ma swoje odzwierciedlenie na giełdzie energii w postaci wysokich cen prądu. – Kryzys energetyczny i szalejące ceny energii na rynkach w całej Europie, w tym w Polsce, to skutki wojny energetycznej wypowiedzianej Europie przez Rosję. Mechanizm rynkowy narzucał nam poziom cen energii sprzedawanej i kupowanej na giełdzie – mówi Paweł Majewski, prezes Enei.

Ochrona przed wysokimi cenami

Wzrost cen energii elektrycznej, spowodowany perturbacjami na rynku surowców energetycznych, dotyka niemal wszystkie kraje Unii Europejskiej; w tym zakresie Polska nie jest osamotniona, ale dzięki rozwiązaniom zaproponowanym przez rząd Mateusza Morawieckiego podwyżki w taryfie G, przeznaczonej głównie dla odbiorców indywidualnych i gospodarstw domowych, będą dla większości z nas praktycznie nieodczuwalne. Sztandarowym rozwiązaniem chroniącym statystycznego Kowalskiego przed skutkami podwyżek jest ustawa o tzw. zamrożeniu cen. Na jej mocy ceny energii dla odbiorców w gospodarstwach domowych zostają zamrożone na poziomie taryf ze stycznia 2022 r. Ceny prądu będą takie same jak w 2022 r. do określonych w ustawie limitów: 2 tys. kWh dla wszystkich odbiorców w grupie taryfowej G, 2,6 tys. kWh dla osób mających orzeczenie o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oraz 3 tys. kWh dla posiadaczy Karty Dużej Rodziny albo osób prowadzących gospodarstwo rolne czy dział specjalny produkcji rolnej. Jeśli te limity zostaną przekroczone, wówczas maksymalna cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w 2023 r. wyniesie 693 zł/MWh; warto pamiętać, że podana kwota nie zawiera podatku VAT i akcyzy. Uruchomiona przez rząd Tarcza Solidarnościowa spotkała się z pozytywnym przyjęciem przez spółki energetyczne z Eneą na czele. Już zapowiedzi jej wprowadzenia były pozytywnie komentowane przez przedstawiciela Enei: – To narzędzie adekwatne do skali kryzysu, które będzie obligować spółki energetyczne do zaoferowania tym podmiotom kilkukrotnie niższych cen niż te obserwowane obecnie na rynku. To bardzo dobre rozwiązanie dla polskiego społeczeństwa – mówi prezes Majewski.

Skorzysta wielu

Tarcza Solidarnościowa jest narzędziem zaprojektowanym na miarę aktualnych potrzeb. Na jej rozwiązaniach skorzystają nie tylko gospodarstwa domowe, ale także samorządy, odbiorcy użyteczności publicznej oraz mikro-, małe i średnie przedsiębiorstwa. Ustawą o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparcie niektórych odbiorców w 2023 r. wymienionym podmiotom została zagwarantowana możliwość skorzystania z mechanizmu ceny maksymalnej gwarantowanej. Tym samym w bieżącym roku zapłacą oni za prąd nie więcej niż 785 zł za MWh (do czego należy doliczyć podatek VAT i akcyzę).

Mądre korzystanie z energii

Statystyczne polskie gospodarstwo domowe zużywa rocznie ok. 2 tys. kWh, czyli tyle, ile przewiduje ustawa zamrażająca ceny prądu na poziomie tych z ubiegłego roku. Aby nie przekroczyć wprowadzonego limitu i tym samym nie zapłacić więcej za prąd zużyty ponad wprowadzony limit, warto nauczyć się mądrze korzystać z energii elektrycznej. Nie trzeba drakońskich wyrzeczeń, możemy to zrobić, racjonalizując korzystanie z domowych sprzętów i ograniczając eksploatację najbardziej energożernych urządzeń, jeśli tylko będzie to możliwe. Wystarczy drobna korekta naszych codziennych nawyków, aby zmniejszyć zużycie prądu, a tym samym obniżyć wysokość rachunków.

Pamiętajmy, aby gasić światło za każdym razem, gdy wychodzimy z pomieszczenia, dbać o to, by nie pozostawiać włączonego telewizora, gdy żaden z domowników z niego nie korzysta, nie zostawiać w gniazdku ładowarki np. do laptopa czy smartfona, gdy urządzenie nie jest do niej podłączone; nie otwierać piekarnika niepotrzebnie w czasie pieczenia ani nie „wietrzyć” lodówki w poszukiwaniu smakołyku, jeśli jeszcze się nie zdecydowaliśmy na nic konkretnego. Każde niepotrzebne otwarcie lodówki lub włączonego piekarnika równa się utracie energii, co z kolei wpływa na wyższe rachunki za prąd.

Oszczędzanie energii ma dwie wymierne korzyści. Po pierwsze, wprost przekłada się na wysokość rachunków za prąd. Po drugie, przyczynia się do troski o środowisko naturalne i zmniejszenia naszego śladu węglowego. Jak pokazują badania preferencji energetycznych Polaków, które na zlecenie Polskiego Komitetu Energii Elektrycznej przeprowadził Instytut Badań Rynkowych i Społecznych (IBRiS), względy zarówno ekonomiczne, jak i ekologiczne najmocniej przemawiają do wyobraźni Polaków i skłaniają nas do oszczędności. Myśl o mądrym korzystaniu z energii elektrycznej powinna nam towarzyszyć każdego dnia.

Red.