Ks. Maciej Flader: Dlaczego w Przemyślu wprowadzono etap propedeutyczny?

Ks. Łukasz Jastrzębski: Etap ten, który został wprowadzony w naszym seminarium, jest odpowiedzią na postanowienia dokumentu Droga formacji prezbiterów w Polsce. Ratio instututionis sacerdotalis pro Polonia, który został zatwierdzony przez Kongregacje ds. Duchowieństwa 10 kwietnia 2021 r. Jest to dokument, który wprowadza nowy program studiów filozoficzno-teologicznych w seminariach i określa normy i zasady formacji kapłańskiej w naszej ojczyźnie. Nowością tego dokumentu jest wprowadzenie do formacji tzw. etapu propedeutycznego, który jest określany jako konieczny i obowiązkowy. Dlatego też abp Adam Szal Dekretem z dnia 19 stycznia 2022 r. ustanowił etap propedeutyczny w Wyższym Seminarium Duchownym w Przemyślu począwszy od roku akademickiego 2022/2023. Miejscem przygotowania podstawowego kandydatów do kapłaństwa w naszej archidiecezji jest wydzielona część budynku przemyskiego seminarium.

Jak wygląda etap propedeutyczny, czym się różni od pierwszego roku?

Etap ten trwa przynajmniej rok i jest integralną częścią formacji do kapłaństwa. Jest to okres wprowadzający i nie jest traktowany jako pierwszy rok studiów filozoficzno-teologicznych. Nie oznacza to jednak, że klerycy nie mają zajęć dydaktycznych na tym etapie formacji. Od poniedziałku do piątku zostały zorganizowane wykłady, zajęcia, spotkania, konferencje, które służą nie tylko formacji intelektualnej, ale też ludzkiej i duchowej. Program dydaktyczny przewiduje m.in zajęcia z Pisma Świętego, liturgii, języka polskiego, literatury, muzyki, historii Kościoła lokalnego, języka angielskiego, czy zagadnień z Katechizmu Kościoła Katolickiego. Ponadto klerycy są wprowadzani w zagadnienia związane z teologią duchowości czy współczesnym obrazem świata. Temu wszystkiemu służą również zajęcia z metodyki uczenia się i pracy z tekstem. Ponadto w planie tygodniowym jest również miejsce na spotkanie z ojcem duchownym, wychowawcą, na wolontariat, pracę, udział w rekolekcjach, pielgrzymkach czy dniach skupienia. Cechą charakterystyczną etapu propedeutycznego jest tworzenie klimatu domowego. Wspólne przygotowywanie posiłków, rozmowy, spędzanie czasu ze sobą (dobry film, mecz) służą tworzeniu wspólnoty, poznawaniu samego siebie i uczą służby. W ciągu dnia klerycy mają zaplanowany czas na zajęcia własne, studium, sport. Droga dnia etapu propedeutycznego koncentruje się na wspólnotowej celebracji Eucharystii, medytacji Bożego słowa, modlitwie w ciągu dnia (Anioł Pański), nabożeństwach i wieczornych modlitwach. To właśnie tu dokonuje się to, co jest najważniejsze – rozeznawanie powołania i odkrywanie Jezusa jako Zbawiciela i Pana .

Czy nie jest to sztuczne wydłużanie formacji seminaryjnej?

Taką opinię słyszy się bardzo często. Etap propedeutyczny nie jest sztucznym przedłużeniem formacji. Potrzeba tego etapu, jak zauważają biskupi w Polsce, rodzi się „ze zróżnicowanej kondycji duchowej i ludzkiej kandydatów do kapłaństwa. Pośpiech, ucieczka od ciszy, ekranizacja i wirtualizacja życia, utylitaryzm, nastawienie na szybki efekt pociągają za sobą trudność w podejmowaniu decyzji na całe życie oraz osłabiają zdolność do budowania autentycznych relacji międzyludzkich” (Okres Propedeutyczny w diecezjalnych wyższych seminariach duchownych w Polsce, dokument przyjęty podczas 350. zebrania plenarnego Konferencji Episkopatu Polski w Częstochowie, dnia 26 listopada 2009 r.). W tym kontekście etap propedeutyczny jest odpowiedzią na te zagrożenia i ma pomóc młodemu człowiekowi w położeniu solidnego fundamentu pod formację ludzką, duchową, wspólnotową, pastoralną i misyjną. Jak zauważa jezuita o. Józef Augustyn, „w formacji kapłańskiej musi chodzić najpierw nie o przygotowanie do roli księdza, ale o ukształtowanie dojrzałego człowieka i chrześcijanina, o dojrzałość jego sumienia, postawę skruchy, miłość do Chrystusa, zaufanie do Kościoła, ofiarność i życzliwość wobec ludzi, współczucie dla ubogich” (J. Augustyn, Kapłaństwo. Duchowość i posługa – współczesne wyzwania, s. 48).

Jaki jest cel etapu propedeutycznego?

Etap propedeutyczny przygotowuje do kolejnych okresów formacji podstawowej oraz do studiów filozoficzno-teologicznych. Głównymi celami tego okresu są położenie solidnych podwalin pod życie duchowe wychowanków (m.in. Msza św., modlitwa, rozważanie słowa Bożego, spowiedź, adoracja, Różaniec, czytanie duchowne: Pismo Święte i dobra książka) oraz ich systematyczna i pogłębiona formacja ludzka (praca nad sobą). Ukierunkowany jest on przede wszystkim na kształtowanie relacji kleryków z Panem Bogiem. Bardzo ważne na tym etapie formacji jest uczenie się życia we wspólnocie, funkcjonowania w niej oraz zaangażowanie się w budowanie więzi. Cel etapu propedeutycznego możemy określić następująco: to czas ewangelizacji, odkrywania i przyjmowania miłości Bożej, poznawania samego siebie, aby świadomie i dobrowolnie pójść za Panem Jezusem.