Przemiany ustrojowe w Rzeczypospolitej Polskiej w 1989 r. spowodowały odpowiedni klimat do zmian w strukturze kościelnej.

Geneza i skutki wydania bulli

Diecezje, które funkcjonowały na terytorium kraju, były mocno zróżnicowane pod względem wielkości ich obszaru. Spośród 5 archidiecezji i 22 diecezji największą była diecezja warmińska, która liczyła 22,5 tys. km2, a najmniejszą – diecezja gdańska, której obszar wynosił zaledwie 1936 km2. Ponadto, co ważne dla diecezjan drohiczyńskich, funkcjonowały na terytorium naszego kraju tzw. „diecezje karłowate”, zarządzane przez administratorów apostolskich, a których siedziby miały miejsce w Białymstoku, Drohiczynie i Lubaczowie. Owe kościelne jednostki administracyjne były pozostałościami jeszcze przedwojennych diecezji lwowskiej (Lubaczów), wileńskiej (Białystok), a w przypadku Drohiczyna – diecezji pińskiej, której stolica – Pińsk – znalazła się po II wojnie światowej na terytorium ZSRR.

Jednak to nie tylko względy polityczne, ale przede wszystkim wskazania II Soboru Watykańskiego, dały możliwość papieżowi Janowi Pawłowi II na podjęcie tej ważnej decyzji. Sobór zachęcał do właściwego dostosowania misji ewangelizacyjnej do warunków i potrzeb współczesnych. Konkretne wskazania znajdują się w dekrecie o pasterskich zadaniach biskupów w Kościele Christus Dominus, gdzie ojcowie soborowi zachęcali: „na ile wymaga tego dobro dusz, jak najprędzej w sposób roztropny doprowadzono do należytej zmiany, dzieląc je, rozczłonkowując, czy też łącząc albo zmieniając ich granice lub też wyznaczając bardziej odpowiednie miejsce na stolice biskupie”. Ponadto dokument precyzował, że wielkość diecezji powinna być taka, aby biskup diecezjalny mógł bez przeszkód wypełniać swoje obowiązki, wizytować parafię, a także znać swoich kapłanów, zakonników i świeckich, mających udział w przedsięwzięciach diecezjalnych.

We wstępie do dokumentu Jan Paweł II napisał: „Cały twój lud w Polsce, o Maryjo Panno, Matko Boga i Matko Kościoła, z ufnością wzywający Ciebie jako gwiazdę przewodnią pośród trudów pielgrzymowania, właśnie dzisiaj, w dniu kiedy wyznałaś, że jesteś Służebnicą Pańską, w tym samym duchu posłuszeństwa chętnie przyjmuję zmiany wprowadzone do wspólnot kościelnych”.

Zmiany, jakie wnosiła bulla Totus Tuus Poloniae populus, były największą w historii Polski reorganizacją struktur kościelnych. Ustanowiła 13 metropolii, 25 diecezji rzymskokatolickich, 1 diecezję grekokatolicką oraz zależną bezpośrednio od Stolicy Apostolskiej archidiecezję łódzką. Dopełnieniem zmian, jakie przyniosło wydanie bulli, było utworzenie w 2004 r. diecezji bydgoskiej i świdnickiej, a także ustanowienie archidiecezji łódzkiej metropolią, wraz z diecezją łowicką jako sufraganią.

Początki diecezji drohiczyńskiej

Bulla nie ustanowiła jednak diecezji drohiczyńskiej. Powstała ona bowiem podczas pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1991 r. Wówczas papież podczas wizyty Białymstoku 5 czerwca ustanowił diecezję drohiczyńską ze stolicą w Drohiczynie. Ówczesny administrator apostolski diecezji pińskiej bp Władysław Jędruszuk został pierwszym biskupem drohiczyńskim. Znaczenie bulli jest jednak dla diecezji kluczowe, ponieważ znacznie powiększyła ona swój obszar, a co za tym idzie, liczbę diecezjan i parafii. Funkcjonująca przed wydaniem bulli liczyła 38 parafii i 4 rektoraty, w których mieszkało 90 tys. katolików. Były one rozlokowane w czterech dekanatach: bielskim, brańskim, ciechanowieckim i drohiczyńskim. Do diecezji było inkardynowanych 112 księży. Po zmianie dokonanej przez Jan Paweł II, diecezja powiększyła się o 48 parafii, w których mieszkało 130 tys. wiernych oraz o 70 kapłanów.

W bulli w punkcie X papież napisał: „Nowo utworzona Prowincja Białostocka będzie złożona ze stolicy metropolitalnej Białostockiej, a także z sufragańskich diecezji Łomżyńskiej i Drohiczyńskiej. (…) Powiększonej diecezji Drohiczyńskiej, z kościołem katedralnym poświęconym Najświętszej Trójcy w mieście Drohiczyn, z konkatedrą pod wezwaniem Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w mieście Sokołów Podlaski, przydzielone będą następujące dekanaty: Bielsk Podlaski, Brańsk, Ciechanowiec i Drohiczyn, niegdyś należące do diecezji Drohiczyńskiej; Sokołów Podlaski, Sterdyń, Węgrów, Liw (w którym będą także parafie: Kąty, Korytnica Węgrowska, Liw) i parafie: Chłopków, Łysów, Platerów, Rusków, Sarnaki (z dekanatu Łosice), oraz Gnojno, Horoszki Duże, Serpelice (z dekanatu Janów Podlaski), oddzielone od diecezji Siedleckiej”.

Ważne wydarzenia

Przez 30 lat funkcjonowania diecezji drohiczyńskiej w kształcie nadanym bullą papieża Polaka miało miejsce szereg ważnych wydarzeń. Jednym z pierwszych była konsekracja 10 lipca 1994 r. na biskupa diecezjalnego o. Antoniego Pacyfika Dydycza, kapucyna.

W latach 1994-97 trwał I Synod Diecezji Drohiczyńskiej. Utworzenie diecezji z terenów różnych jednostek administracyjnych kościoła wymagało pewnego ujednolicenia i sprawnego funkcjonowania na przyszłość. Uroczyste otwarcie synodu miało miejsce 8 grudnia 1994 r. Ostatnia sesja odbyła się 24 maja 1997 r. Postanowienia synodu weszły w życie 26 sierpnia 1997 r. Dzięki pracy synodalnej diecezja uzyskała m.in. Służbę Bożą Diecezji Drohiczyńskiej, ujednolicającą porządek nabożeństw liturgicznych w każdej parafii.

Najważniejszym wydarzeniem była wizyta apostolska Jana Pawła II 10 czerwca 1999 r. w Drohiczynie. Miało tam miejsce spotkanie ekumeniczne, którego myślą przewodnią były słowa Chrystusa: „Aby wszyscy stanowili jedno”. Charakterystyczny, pęknięty krzyż symbolizował rozdarcie między chrześcijanami. Nadzieję jedności wyrażał wizerunek Chrystusa łączący ramionami obie części krzyża oraz sieć św. Piotra.

Przez 30 lat istnienia w diecezji posługiwało czterech biskupów diecezjalnych i jeden biskup pomocniczy: bp Władysław Jędruszuk (1992-94), bp Jan Chrapek (1992-94) – biskup pomocniczy, bp Antoni Pacyfik Dydycz (1994 – 2014), bp Tadeusz Pikus (2014-19). Od 2019 r. pasterzem diecezji jest bp Piotr Sawczuk.

Diecezja dziś

Diecezja drohiczyńska zajmuje obszar ok. 8 tys. km2, na którym zamieszkuje ok. 251 tys. mieszkańców, z czego 184 tys. jest wyznania katolickiego. Jest podzielona na 11 dekanatów, w skład których wchodzi 98 parafii. Do diecezji jest inkardynowanych 266 księży. Na jej terenie posługują 3 zakony i zgromadzenia męskie oraz 13 zakonów i zgromadzeń żeńskich. W Wyższym Seminarium Duchownym do kapłaństwa przygotowuje się 10 alumnów.