W tych dniach na rynku wydawniczym pojawiła się bardzo ważna publikacja autorstwa bp. Pawła Sochy, ukazująca związki kard. Wyszyńskiego z Kościołem gorzowskim. Błogosławiony kard. Stefan Wyszyński a Kościół gorzowski to obowiązkowa lektura dla wszystkich zainteresowanych dziejami Kościoła na naszych ziemiach. To także piękne świadectwo szczególnego związku prymasa z Kościołem nad Odrą i Bałtykiem.

Biskup Paweł Socha opisuje w niej mało znany w powszechnej świadomości fakt wierności duchowieństwa gorzowskiego względem kard. Wyszyńskiego. Gdy prymas został aresztowany, niewielu stanęło w jego obronie. Biskup Paweł wyraźnie jednak zaznacza: „Duchowieństwo ordynariatu gorzowskiego może z dumą powiedzieć, że oddało hołd męczeńskiej drodze ks. Prymasa i stanęło odważnie z żądaniem jego uwolnienia w formie dwóch listów: jednego, hołdowniczego, skierowanego do sekretariatu Prymasa, a tą drogą do niego samego, a drugiego skierowanego do rządu Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, z żądaniem jego uwolnienia”.

Świadectwo

Te dwa teksty są szczególnie cennymi świadectwami przywiązania księży naszej diecezji do prymasa i pragnieniem pozostania w jedności z całym Kościołem. „Inicjatorem i autorem tekstu obydwu listów – jak wynika z relacji księży świadków zjazdu duchowieństwa ordynariatu gorzowskiego w Gorzowie 4 lipca 1956 r. – był ks. generał Witucki Bernard, który był żołnierzem ruchu oporu we Francji, a po otrzymaniu święceń kapłańskich pełnił funkcję kapelana Armii Polskiej we Francji” – napisał bp Socha.

Pierwszy list

Pierwszy list duchowieństwa gorzowskiego jest skierowany bezpośrednio do prymasa:

„List hołdowniczy duchowieństwa ordynariatu gorzowskiego do Jego Eminencji Najdostojniejszego Księża Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Arcybiskupa Gnieźnieńsko-Warszawskiego, Prymasa Polski.

Księża duszpasterze ordynariatu gorzowskiego, na swym zjeździe plenarnym w Gorzowie, kierują swe najlepsze uczucia ku Waszej Eminencji – chcąc zapewnić, że u stóp ołtarzy pamiętamy zawsze, na wzór pierwotnego Kościoła, o naszym Piotrze w kajdanach niewoli.

Eminencjo, pozostając dla Chrystusa opoką, na której nasz Boski Zbawiciel może budować w sercach i duszach polskiego ludu, bądź nadal dla nas kapłanów męczennikiem. Chcemy z Twego wyniszczenia, Najdostojniejszy Synu naszej ojczyzny, czerpać nową siłę dla pracy duszpasterskiej. Słowem można instruować, pouczyć – zbawić można jedynie krwią.

Tak czyniłeś, Eminentissime, Księże Prymasie. Słowem utwierdzałeś we wierze praojców lud polski, a dziś go zbawiasz krwią. Przyszły dni, w których Cię opasano i poprowadzono dokąd nie chciałeś pójść. I w tym to osamotnieniu Twego Ogrójca ofiarowałeś się za zbawienie dzieci Bożych.

Przeto mamy prawo wołać przed światem i wobec Świętych Obcowania, Prymasie Polski, wielki Stefanie, Arcybiskupie Gnieźnieńsko-Warszawski – «TU HONORIFICENTIA POPULI NOSTRI!»

Eminencjo, z wygnania i w pętach niewoli, mocą swego ducha, stań się dla całej młodzieży polskiej Rafaelem, dla nas kapłanów bądź Gabrielem, zwiastującym łaskę zmiłowania Bożego, a dla sług szatana pozostań Michaelem zwycięskim.

Dziś wysyłamy rezolucję wzywającą Rząd PRL do naprawienia aktu haniebnego bezprawia, dokonanego na Waszej Eminencji.

W oczekiwaniu oglądania naszego Najdroższego Exula, Eminntissime, Księdza Prymasa na wolności – przy sterze rządów Stolicy Wojciechowej – polecamy Waszą Eminencję wszechmocy Boga Miłosiernego, przez łaskawe wstawiennictwo świętych Apostołów Piotra i Pawła orz świętych patronów narodu polskiego.

Gorzów Wlkp., 4 lipca 1956. Z czcią synowską in XTO Jezu, księża ordynariatu gorzowskiego, ul Drzymały 36, Gorzów Wlkp.”.

List drugi

Drugi list został także wysłany z Gorzowa 4 lipca 1956 r. Tym razem był on skierowany do władz państwowych Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej:

„Uwielbiony Bóg w Trójcy i Miłosierdziu!

Tekst listu do Premiera Józefa Cyrankiewicza:

Księża duszpasterze Ziem Odzyskanych ordynariatu gorzowskiego (Kościół św. Krzyża) Gorzów Wlkp., ul. Drzymały 36.

Rezolucja do Rządu Polski Ludowej na ręce Jego Ekscelencji Pana Premiera Józefa Cyrankiewicza

Księża duszpasterze Ziem Odzyskanych ordynariatu gorzowskiego, zebrani za swym plenarnym zjeździe w Gorzowie Wlkp. 4 lipca br., wzywają Rząd Polski Ludowej do położenia kresu sytuacji doprowadzającej do coraz większego rozgoryczenia mas ludowych katolickiej Polski, sytuacji wynikłej z pozbawienia przez czynniki urzędowe – wolności sprawowania władzy arcybiskupiej Jego Eminencji Księdza Kardynała Wyszyńskiego, Prymasa Polski.

Powszechnie znanym jest fakt, że kler polski w ciągu tysiąclecia naszej historii zawsze wiernie bronił suwerenności i niepodległości narodu polskiego. Niemniej znanym jest fakt, że lud polski zrósł się ze swym duchowieństwem w jedno serce i jedną duszę na codzienny trud życia narodowego. Stąd duchowieństwo polskie najlepiej zna uczucia i pragnienia społeczeństwa polskiego.

Dziś przede wszystkim naród polski pragnie wolności religijnej w całym tego słowa znaczeniu. Zaś jako dowód rzeczowy takiej wolności religijnej społeczeństwo nasze chce widzieć Prymasa Polski sprawującego swój urząd bez żadnych przeszkód ze strony władz świeckich.

Czynniki urzędowe, które trwałyby przy swoim postanowieniu pozbawienia Prymasa Polski wolności w spełnianiu swego posłannictwa w życiu naszego katolickiego narodu, niech wiedzą, że są w błędzie.

W oparciu o znajomość opinii publicznej sądzimy, że Rząd Polski Ludowej nie ma żadnych korzyści z uwięzienia Jego Eminencji Księdza Kardynała Wyszyńskiego. Natomiast Rząd Polski Ludowej może mieć tę pewność, że przez aresztowanie Najdostojniejszego Księdza Prymasa Polski splamiły karty historii ojczystej aktem bezprawnym, który również i w przyszłości, jeśli natomiast nie zostanie naprawiony, przyniesie szkodę czynnikom rządzącym i całemu społeczeństwu polskiemu właśnie przez rozgoryczenie katolików, a co poza tym idzie, przez brak zgody i jedności w narodzie. A wiemy przecież, że tylko zgoda buduje.

Ufamy, że rezolucja duchownych, którzy w szczerym poświęceniu i pomimo licznych przeciwności w swej pracy duszpastersko-społecznej w krótkim czasie jednego dziesięciolecia scementowali z Macierzą Ziemie Odzyskane, znajdzie właściwą ocenę u Rządu Polski Ludowej, powodując rychłą decyzję przywrócenia wolności w sprawowaniu funkcji Arcybiskupa Gnieźnieńsko-Warszawskiego Najdostojniejszemu Księdzu Kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu, Prymasowi Polski.

Z poważaniem, Księża duszpasterze ordynariatu gorzowskiego”.

Te dwa teksty powinien znać każdy, kto interesuje się dziejami Kościoła na naszych ziemiach. Z racji beatyfikacji kard. Wyszyńskiego nabierają one jeszcze głębszego znaczenia.