Reklama

Felietony

Marcowe rocznice

W marcu obchodzimy aż trzy setne rocznice ważne dla naszego kraju.

Dodaj nasz portal do preferowanych źródeł Google
Artykuły z niedziela.pl będą pojawiać się częściej w Twoich wynikach wyszukiwania

Mija marzec – miesiąc ważnych rocznic w naszej historii, w tym wydarzeń lub dzieł niedocenianych. Należą do nich trzy setne rocznice: ostatecznego podpisania traktatu ryskiego, uchwalenia Konstytucji marcowej i przeprowadzenia plebiscytu na Śląsku, którego skutkiem stało się III powstanie śląskie. Wbrew pozorom wydarzenia te wiązały się w zamyśle ich twórców, i to wcale nie po to, byśmy po 100 latach mogli razem obchodzić ich rocznice.

Reklama

Władzę prawodawczą, ale także całą strategię polityczną – wewnętrzną i zewnętrzną – sprawował i opracowywał w latach 1919-21 Sejm Ustawodawczy. To jemu zawdzięczamy zbieżność tych rocznic. Najsilniejszym klubem parlamentarnym, który względnie wygrał wybory styczniowe z 1919 r., był Związek Ludowo-Narodowy (czyli endecja), powstały w Sejmie z przekształcenia Narodowego Komitetu Wyborczego Stronnictw Demokratycznych. Ważnym punktem odniesienia dla posłów, z marszałkiem Sejmu Ustawodawczego reprezentującym ZLN Wojciechem Trąmpczyńskim na czele, był termin plebiscytu na Górnym Śląsku wyznaczony na 20 marca 1921 r. Szczególnie wobec doświadczeń 1920 r., kiedy to pod wpływem głębokiej zapaści państwa polskiego w lipcu 1920 r. zostaliśmy pozbawieni szans na zwycięstwa, m.in. w plebiscycie na Warmii i Mazurach, na Śląsku Cieszyńskim oraz na Spiszu i Orawie, gdzie musieliśmy się wycofać z forsowania plebiscytu dla nas realnie zwycięskiego. Zdawano sobie sprawę, że o wyniku plebiscytu zadecyduje bieżąca kondycja państwa polskiego. Propaganda niemiecka wygrała z nami w lipcu 1920 r., wpływając radykalnie i antypolsko na nastroje ludności mazursko-warmińskiej, której notabene kazano głosować za przynależnością do Polski lub do Prus Wschodnich, a nie Niemiec, co oznaczało pozostanie w utrwalonej rzeczywistości politycznej. Nie wolno było powtórzyć tego błędu, tym bardziej że wygraliśmy bitwę warszawską, a potem niemeńską, stając się ponownie – jak w Wersalu 1919 r. – podmiotem międzynarodowej polityki w przypadku rozejmu z bolszewikami, dyktującym warunki ułożenia mapy Europy Środkowo-Wschodniej.

Pomóż w rozwoju naszego portalu

Wspieram

Dlatego tak ważne było, by ostateczne podpisanie traktatu w Rydze nastąpiło w warunkach zbliżającego się plebiscytu – 18 marca 1921 r. Dziś zapisy traktatu w części dotyczącej wschodniej granicy są kontestowane – nazywa się go „gorzkim pokojem”, ale trzeba sobie zdawać sprawę, że ówczesna większość parlamentarna (prawicowo-centrowa), a także koalicyjny rząd RP Wincentego Witosa musieli się liczyć z realiami. Do nich należała m.in. konieczność podpisania pokoju „sprawiedliwego”, czyli nie imperialnego, kontestowanego następnie przez przyszłą Rosję (nie tylko czerwoną). Dostrzegano to, że Polska była za słaba jako średnie państwo europejskie, a nie mocarstwo, by podejmować ustawiczną konfrontację z dwoma potężniejszymi sąsiadami. Było także wiadomo, że nie można naruszać sojuszu z jedynym mocarstwem, które wspierało nas i nasze aspiracje, czyli z Francją, która nie godziła się na wejście Polski na wschód kosztem Rosji. Zdawano sobie też sprawę z fiaska koncepcji federacyjnej Naczelnika Państwa (także posłowie Polskiej Partii Socjalistycznej z Norbertem Barlickim na czele podzielali tę opinię) i konieczności integracji terytorium państwa polskiego, w którym żywioł polski będzie stanowił większość, a mniejszości nie będą prowokowały do wywoływania konfliktów z sąsiadami. Pokój ryski stanowił zatem świetną legitymację świadczącą o naszej pozycji międzynarodowej, co wraz z uchwaloną 17 marca 1921 r. Konstytucją marcową stanowiło dowód naszej stabilności. Niemieckie argumenty o „sezonowości” Polski, jakże – niestety – prawdziwe w lipcu 1920 r., stały się nieaktualne.

Konstytucja marcowa, jedna z najbardziej demokratycznych w ówczesnym świecie zachodnim, uchwalona głosami narodowców i ludowców z „Piasta”, a wbrew socjalistom z PPS i radykalnym „wyzwoleńcom”, stanowiła dowód, że to prawa strona sceny politycznej była nowoczesna i modernizująca państwo polskie. To ważna lekcja także dla nas!

2021-03-23 19:41

Bądź na bieżąco!

Zapisz się do newslettera

Oceń: +1 0 dodaj do źródeł Google

Reklama

Wybrane dla Ciebie

Rocznica konsekracji kościoła św. Mikołaja w Kamieniu Pomorskim

Niedziela szczecińsko-kamieńska 22/2017, str. 3

[ TEMATY ]

rocznica

konsekracja

Archiwum prywatne

Mszy św. przewodniczył bp Henryk Wejman

Mszy św. przewodniczył bp Henryk Wejman

To już kolejna rocznica odkąd do kamieńskiego kościółka „na górce” powróciła realna obecność Boga ukrytego w Najświętszym Sakramencie. 1 maja 1994 r. bp Jan Gałecki na nowo uroczyście konsekrował świątynię

Uroczystość wspominająca tę ważną datę została zaplanowana na niedzielę 30 kwietnia br. Mszy św. przewodniczył bp Henryk Wejman w asyście gospodarza parafii ks. kan. Dariusza Żarkowskiego.
CZYTAJ DALEJ

Bogucki po zakończeniu spotkania ws. Trybunału Konstytucyjnego: "Rozmowy na tę chwilę ulegają zawieszeniu"

2026-11-19 21:08

[ TEMATY ]

Trybunał Konstytucyjny

PAP/Piotr Nowak

Zbigniew Bogucki

Zbigniew Bogucki

- Rozmowy na tę chwilę ulegają zawieszeniu - ogłosił Zbigniew Bogucki po zakończeniu rozmów z przedstawicielami klubów parlamentarnych ws. Trybunału Konstytucyjnego. Przedstawiciel prezydenta zapowiedział, że w najbliższym czasie wszystkie strony rozmów mają przedstawić własne pomysły na rozwiązanie sporu.

Jak informowano w mediach społecznościowych, W Kancelarii Prezydenta RP odbyło się spotkanie dotyczące "uzdrowienia sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym". Na miejscu pojawili się przedstawiciele kół parlamentarnych m.in. Rozwoju Plus, Razem, Konfederacji i Konfederacji Korony Polskiej.
CZYTAJ DALEJ

Czy wolno mieć nadzieję, że wszyscy będą zbawieni?

2026-11-19 18:12

[ TEMATY ]

Wiara (nie)oderwana od życia

Natalia Janowiec

Karol Porwich/Niedziela

Kiedy umiera ktoś bliski, trudno pogodzić się z myślą, że już go nie ma. Wracamy do wspólnych chwil, przypominamy sobie rozmowy, gesty i sytuacje, które kiedyś wydawały się zwyczajne. Z czasem pojawiają się pytania, na które niełatwo znaleźć odpowiedź. Jaka była jego wiara? Czy pod koniec życia zdążył jeszcze coś zmienić?

Nie wiemy, co wydarzyło się w człowieku w ostatnich chwilach życia. Być może właśnie wtedy, dokonało się coś, czego najbliżsi nigdy nie mieli okazji dostrzec. Czy można zatem mieć nadzieję, że również tacy ludzie osiągną zbawienie?
CZYTAJ DALEJ

Reklama

Najczęściej czytane

REKLAMA

W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.

Akceptuję