Oczywiście na przedzie są najbogatsi, najpotężniejsi. Niewielu myśli o najbiedniejszych i najsłabszych. Oni w tej ośmiomiliardowej kolejce są na szarym końcu.

Amerykanie ostatnio oskarżyli dwóch Chińczyków o próbę włamania do komputerów czterech amerykańskich firm prowadzących badania nad szczepionką przeciwko COVID-19. Wcześniej, w marcu, świat obiegła informacja, że z kolei Amerykanie próbowali podkupić niemieckich naukowców z CureVac, którzy prowadzili obiecujące badania nad tym najbardziej oczekiwanym dziś produktem farmaceutycznym. Warunkiem miało być to, że szczepionka byłaby przeznaczona wyłącznie dla Amerykanów.

Na świecie toczy się wielki wyścig, dla niektórych bardziej emocjonujący niż zawody Formuły 1, o to, kto będzie pierwszy, kto się zabezpieczy i kto – to oczywiste – zarobi gigantyczne pieniądze. Obecnie trzy preparaty znajdują się w trzeciej, najważniejszej fazie badań. Dwa to produkty chińskie, jeden – amerykański. W wyścigu liczy się jeszcze Brazylia. Europa, Rosja czy Indie pozostają w tyle. Najbogatsze państwa już rezerwują pierwsze (nie wiadomo kiedy będą) partie szczepionek dla swoich obywateli, dając w ciemno zaliczki idące w setki milionów euro. Państwa dotują także zwiększenie mocy produkcyjnych, tak aby móc wytwarzać nawet miliard szczepionek rocznie. Tyle że na ziemi żyje i zagrożonych jest 8 mld ludzi. Wiadomo więc, że dla wszystkich od razu nie wystarczy, że większość będzie musiała czekać. Gdyby firma mająca szczepionkę była w stanie produkować miliard porcji rocznie – założenie optymistyczne – to na zaszczepienie całej ludzkości potrzeba aż 8 lat. Jeżeli sprawdzą się podejrzenia, że nabyta po szczepieniu odporność nie jest trwała, to może się zdarzyć, że ci z końca kolejki nie doczekają się szczepienia nigdy.

Dobro ludzkości

Kto tam się ustawi? Biorąc pod uwagę dotychczasowy paradygmat, łatwo się domyślić. Najsłabsi i najbiedniejsi. Czy tak musi być? Oczywiście, że nie. Ale do tego konieczna jest poważna zmiana. Zmiana myślenia i stylu życia, o co w dwóch dokumentach apelowała Papieska Akademia Życia. Pierwszy ujrzał światło dzienne w marcu, kiedy Europa była w pełnym lockdownie. Drugi powstał w sytuacji, kiedy na świecie chorobę przeszło 15 mln ludzi, a największymi ogniskami były USA i Brazylia. Zapowiadana jest też trzecia refleksja. W drugim dokumencie, lipcowym, jego autorzy zaapelowali o to, aby szczepionka, jeśli powstanie, była traktowana nie jako własność jednej z firm czy państwa, ale dobro całej ludzkości. Już wiemy, że koronawirus nie zna granic, nie obchodzi go rasa ani kolor skóry. W nosie ma stopień zamożności i śmieje się ze stopnia IQ.

Dla członków Papieskiej Akademii Życia sprawa jest jasna: szczepionka musi być dla wszystkich – dla mieszkańców bogatej północy i biednego południa. Bez wyjątku. Może nawet bardziej dla mieszkańców biednego południa, np. dla cierpiących dziś ludów Amazonii, z racji tego, że ich dostęp do opieki medycznej jest nieporównywalny z tym, czym dysponujemy na Zachodzie, mimo że sami powszechnie narzekamy na stan służby zdrowia. Co jednak ma powiedzieć człowiek zaszyty głęboko w amazońskiej dżungli, do którego może dotrzeć jedynie statek szpital ufundowany przez papieża?

Czy będziemy musieli powtarzać „klasę”?

Realna obawa jest taka (mówił o tym abp Vincenzo Paglia, przewodniczący akademii), że jeśli wszystko będzie tak jak dotychczas, to sprawa szczepionki jeszcze bardziej wyostrzy istniejące w świecie podziały. Kanclerz akademii ks. Renzo Pegoraro uważa, że światowi liderzy stoją przed wielką odpowiedzialnością o charakterze moralnym, która jest także odpowiedzialnością polityczną. Jego zdaniem, wraz z koronawirusem pojawia się okazja do zredukowania nierówności na świecie i promocji solidarności oraz współpracy. Do tego jednak potrzeba radykalnej zmiany myślenia. Zachęca do tego lekcja pokory, której boleśnie udzielił nam koronawirus, zamykając nas w domach, ograniczając aktywność i niejako burząc samozadowolenie. Szczepionka na COVID-19 jest testem sprawdzającym, czy cokolwiek z tej lekcji wynieśliśmy. A może będziemy musieli powtarzać „klasę”, bo jeżeli prawdą jest, że nieznany wirus przeszedł na człowieka ze świata stworzonego w wyniku jego zachłannej eksploracji, to jeżeli nie zmienimy swojego modelu rozwoju, „w tym eksploatacji nietkniętych dotąd obszarów lasów, zasiedlonych drobnoustrojami nieznanymi ludzkim systemom immunologicznym, to musimy być świadomi że ten rodzaj zagrożenia w dłuższej perspektywie czasowej może przerodzić się w zagrożenie systemowe”.