Krzyż zdobi zewnętrzną ścianę prawej bocznej nawy kościoła. W tym roku mija 275 lat od jego ufundowania. W celu odnowienia zabytku zdjęto krzyż ze ściany i rozebrano go na części, by odrestaurować polichromię. Oczywiście zdjęto też tabliczkę z napisem „INRI” z drzewca krzyża.

Ukryta data

Po demontażu okazało się, że nie tylko widoczny awers tablicy jest zapisany, ale i ukryty rewers zawiera napis. Na szczęście z rewersu tablicy zrobiono zdjęcie. Jakość fotografii jest jednak zbyt niska, by można odczytać cały napis. Na fotografii dosyć wyraźnie widoczna jest jedynie górna część tylnej strony tablicy – pierwsza część tekstu rewersu. Treść wstępu tekstu brzmi następująco: „ANNO 1744 PETRUS RUCI?SKI Cmethoci Podmokle minus... CHRISTI DNNI”. Dalszą treść będzie można ewentualnie odczytać po ponownym demontażu tablicy.

Z dostępnego nam dzisiaj tekstu da się jednak wyciągnąć sporo wniosków. Wyraźnie napisany rok 1744 pozwala przypuszczać, że krzyż został ufundowany do nowo powstałego kościoła, 4 lata po ukończeniu budowy. Być może sukcesywnie wyposażano wnętrze świątyni, a krzyż ufundowano na cześć Chrystusa Pana. Fundatorem był Piotr Ruciński, kmieć z Podmokli Małych.

Kmiecia historia

Kmiecie w tym czasie byli to rolnicy posiadający tzw. całe gospodarstwo, początkowo o powierzchni 1 łana. Po sołtysie, który władał często 2 łanami, kmiecie stali najwyżej w hierarchii społeczności wiejskiej. Pod nimi byli półślednicy, którzy mieli jedynie pół łana, zagrodnicy posiadający dom i zagrodę, chałupnicy bez ziemi i na końcu komornicy i parobkowie. Kmiecia z Podmokli Małych było więc stać na ufundowanie wielkiego wyrzeźbionego krzyża.

Julius Kothe, naukowiec opisujący w 1896 r. pomniki sztuki i zabytkowe kościoły w prowincji poznańskiej, przypuszczał, że krzyż ten pochodził ze starego drewnianego kościoła, który spalił się 23 marca 1728 r. Według niego jest z późnego renesansu i umieszczony był na belce tęczowej starego kościoła. Zapewne nie znał jednak treści tekstu z rewersu tablicy.

Zagadka fundatora

Zagadką okazuje się zidentyfikowanie fundatora. W tekście zamieszczonym na rewersie tablicy odczytujemy: Piotr Ruciński. Kmieć o takim imieniu i nazwisku rzeczywiście żył w Podmoklach Małych. Zmarł on jednak już 21 września 1711 r. i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Babimoście, co łatwo można odczytać w księdze parafialnej. Piotr Ruciński mieszkał w Podmoklach Małych w domu pod dzisiejszym numerem 4, co wynika z zapisów parafialnej księgi metrykalnej. W tym domu jego żona Anna urodziła w 1686 r. córkę Mariannę i w 1689 syna Jana. Mieli oni jeszcze syna Wawrzyńca, który urodził się tu przed 1675 r.

Piotr Ruciński był niezwykłym i wyróżniającym się człowiekiem. W Podmoklach nazywano go zwykle Piocho – od imienia Piotr. Tak też ksiądz wpisał go kilka razy do księgi parafialnej. Piocho stało się nazwiskiem następnych pokoleń tej rodziny. Przez cały następny wiek mieszkańców jego domu i zagrody nazywano Piocho.

Po śmierci pierwszej żony Anny, w styczniu 1703 r. poślubił Elżbietę Pasierb, która 6 grudnia tegoż roku urodziła syna Mikołaja Kazimierza. Piotr w tym czasie miał już wysoką pozycję społeczną, na chrzestnych syna pozyskał aż trzech szlachciców: Karola Glinkę, Kazimierza Zabielskiego i szlachciankę z babimojskiego dworu starościńskiego Katarzynę Kaczorowską.

Miejsce krzyża

Piękny krzyż ufundował jednak syn Piotra – Wawrzyn Piocho, być może na pamiątkę swojego ojca Piotra Rucińskiego, po którym prowadził gospodarstwo kmiecie. Fundacja przeznaczona była na ozdobę nowego kościoła, który wybudowano pod nowym wezwaniem – św. Wawrzyńca. Może i wybór nowego patrona dla kościoła spodobał się Warzynowi Piochowi i to miało wpływ na jego decyzję. Wawrzyn zmarł w 1748 r., 4 lata po tej fundacji.

Być może na początku krzyż w kościele powieszono w miejscu dzisiejszego ołtarza Najświętszego Serca Jezusowego. Tutaj bowiem już w 1856 r. znajdował się ołtarz Świętego Krzyża, który dopiero w 1938 r. zmieniono na ołtarz Najświętszego Serca Jezusowego. Do tegoż roku krzyż wisiał we wnęce wschodniej ściany kościoła nad organami. W tym też czasie krzyż z 1744 r. przeniesiono do bocznej nawy, gdzie wisi do dziś. Od tego czasu zdobią go dwa piękne anioły, pochodzące z rozebranego ołtarza św. Jana Nepomucena – patrona Babimostu.