Pomnik poświęcony Polakom pomordowanym przez UON UPA i innych ukraińskich nacjonalistów, a także Ukraińcom, którzy z narażeniem życia ratowali naszych rodaków, 11 lipca odsłonięto na cmentarzu Wojska Polskiego w Bielsku-Białej. Uroczystość odbyła się dokładnie w 75. rocznicę tzw. Krwawej Niedzieli, kiedy to w ponad stu miejscowościach doszło do rzezi Polaków (mówi się o 40-60 tys.). – Mordy w województwach wołyńskim, lwowskim, tarnopolskim, stanisławowskim stały się główną przyczyną, że Polacy opuścili Kresy. To dlatego ziemia Podbeskidzia stała się dla tysięcy Kresowian drugą małą Ojczyzną – mówił Stanisław Ferensowicz, prezes Stowarzyszenia Miłośników Złoczowa i Kresów Południowo-Wschodnich. – Warunkiem przyszłej, dobrej współpracy i sąsiedztwa polsko-ukraińskiego, także w kontekście obecności w Unii Europejskiej, będzie prawda historyczna – dodał Andrzej Sznajder, dyrektor katowickiego oddziału IPN, który wespół z S. Ferensowiczem odsłonił monument.

Autorem pomnika dedykowanego ofiarom ukraińskiego nacjonalizmu jest bielszczanin Jacek Grabowski, który urodził się w Stryju w obwodzie lwowskim. Na swoim obelisku, oprócz okaleczonego Chrystusa i dedykacji, umieścił on słowa Jana Pawła II wypowiedziane w 2001 r. we Lwowie: „Niech dzięki oczyszczeniu pamięci historycznej wszyscy będą gotowi stawiać wyżej to, co jednoczy, niż to, co dzieli, ażeby razem budować przyszłość”. Pomnik powstał dzięki środkom przyznanym przez bielski samorząd, którego przedstawicieli nie zabrakło na uroczystości. Monument poświęcił ks. prał. Stanisław Wawrzyńczyk, proboszcz bielskiej parafii pw. św. Maksymiliana Kolbego, który odmówił także modlitwę za zmarłych.

– Tysiące naszych sióstr i braci złożyło najwyższą ofiarę cierpienia i życia. Tej umiejętności bycia wiernym swej tożsamości i pielęgnowania skarbu tradycji ojców, czcząc pamięć ofiar, chcemy się uczyć – zaznaczył duchowny. W uroczystości licznie wzięli udział bielszczanie, potomkowie Kresowian, poczty sztandarowe i kombatanci.

Według szacunków IPN, w wyniku działań inspirowanych przez UON i UPA zginęło ponad 100 tys. Polaków. Na samym tylko Wołyniu liczba ofiar liczy ok. 40-60 tys., w Galicji Wschodniej – 30-40 tys., a na ziemiach dzisiejszej Polski – co najmniej 4 tys. Doszło do tego w latach 1943-45. W wyniku akcji odwetowej polskiego podziemia zabito ok. 10-12 tys. Ukraińców.