19 i 25 marca Wielki Post, w pewnym sensie, został przerwany... Odeszliśmy od wielkopostnych tekstów mszalnych i fioletowego koloru szat liturgicznych, a ołtarze naszych kościołów mogły zostać przyozdobione kwiatami. Stało się tak z racji dwóch szczególnych obchodów liturgicznych: uroczystości św. Józefa (19 marca) oraz uroczystości Zwiastowania Pańskiego (25 marca). Gdyby któraś z tych uroczystości wypadła w Wielkim Tygodniu lub (w przypadku Zwiastowania Pańskiego) w Oktawie Wielkanocy, musiałaby zostać przełożona na czas po Oktawie Wielkanocnej, zgodnie z Tabelą Pierwszeństwa Dni Liturgicznych.
Z liturgicznym obchodem ku czci św. Józefa po raz pierwszy spotykamy się w Jerozolimie, w klasztorze św. Saby opata (+532) założonym ok. 485 r. Na Zachodzie wyraźny kult św. Józefa rozwinął się znacznie później. Martyrologium klasztoru w Reichenau nad Jeziorem Bodeńskim święto ku czci św. Józefa 19 marca wspomina po raz pierwszy w 850 r. Do Brewiarza i Mszału Rzymskiego obchód ku czci św. Józefa został wprowadzony w 1479 r. przez papieża Sykstusa IV (+ 1484). Natomiast papież Grzegorz XV (+ 1623) święto ku czci św. Józefa rozszerzył na cały Kościół, a błogosławiony Pius IX (+ 1878) w 1870 r. ogłosił św. Józefa patronem całego Kościoła.
Św. Józef pochodził z królewskiego rodu Dawida. Jego rodzinnym miastem był Nazaret w Galilei. Tak niewiele o nim wiemy, chociaż po Matce Bożej był Jezusowi najbliższą na ziemi osobą. Nawet to, czy był cieślą, nie jest zupełnie pewne. Z pewnością był rzemieślnikiem. Bóg wybrał go na opiekuna Świętej Rodziny. Być może zmarł jeszcze przed rozpoczęciem publicznej działalności Chrystusa, ponieważ Ewangelie - w których zresztą nie zanotowano ani jednego jego słowa - więcej o nim nie wspominają. Cieszył się w Kościele tak wielką czcią, że niektórzy - jak np. św. Bernardyn ze Sieny (+ 1444) - utrzymywali, iż osobnym przywilejem Bożym został cudownie wskrzeszony w dniu zmartwychwstania Chrystusa i z ciałem wzięty do nieba, tak jak Niepokalana Dziewica Maryja, i tylko gdzieś w Jerozolimie, w Dolinie Jozafata, pozostał pusty grób św. Józefa...
Wielkim szacunkiem i miłością cieszył się zawsze św. Józef wśród ludu polskiego. W Polsce jego kult datuje się od Xl/XlI w. Już wtedy bowiem w Krakowie obchodzono jego święto 19 marca. Największy jednak rozwój kultu Opiekuna Kościoła przypada w naszym kraju na wieki XVII i XVIII. Z XVII w. pochodzi także największe polskie sanktuarium św. Józefa w Kaliszu, gdzie w 1673 r. umieszczono pierwszą wzmiankę o czci łaskami słynącego obrazu Świętego.
Uroczystość Zwiastowania Pańskiego przypada w Wielkim Poście, gdyż jej data pozostaje w ścisłej zależności od daty uroczystości Narodzenia Pańskiego. Konsekwentnie poprzedza ją o dziewięć miesięcy, choć niektórzy badacze genezy uroczystości w tym wypadku wykluczają z liturgii naturalne obliczenia. W liturgii północnoafrykańskiej, ale także w liturgii rzymskiej, Zwiastowanie łączono z Męką Chrystusa, w liturgii aleksandryjskiej i hiszpańskiej - z faktem stworzenia, ponadto w Rzymie i w Aleksandrii - także ze Zmartwychwstaniem Chrystusa. Sama data uroczystości w poszczególnych krajach oscylowała między dniami: 21, 22, 25, 26, 28 marca, 2, 9 kwietnia, a więc wiązała się z 14 dniem żydowskiego miesiąca Nisan, czyli równonocą wiosenną. W ten sposób wskazywano na specyficzną jedność Bożych dzieł: Stworzenie - Zwiastowanie/Wcielenie - Zmartwychwstanie.
Uroczystość Zwiastowania, nawiązującą bezpośrednio do tak dobrze znanej nam sceny Zwiastowania z Ewangelii św. Łukasza, zaczął najpierw wprowadzać Kościół Wschodni. Miało to miejsce prawdopodobnie już w V w. W Konstantynopolu uroczystość potwierdzona jest w VI w., w Antiochii - pod koniec VI w., zaś w Jerozolimie - w l poł. VII w. Na Zachodzie Zwiastowanie Pańskie przyjęło się od czasów Grzegorza Wielkiego (+ 504), a więc od przełomu VI i VII w. Podobnie jak w przypadku innych obchodów, pobożność ludowa nadała tej uroczystości charakter wybitnie maryjny. W Liber Pontificalis papież św. Sergiusz I (+ 701) polecił, aby w uroczystość Zwiastowania, podobnie jak w święto Ofiarowania Pańskiego, Narodzenia i Wniebowstąpienia (Zaśnięcia) Najświętszej Maryi Panny wychodziła procesja z litanią z kościoła św. Hadriana do bazyliki Santa Maria Maggiore. Procesja nie znalazła potwierdzenia w dokumentach z XII i XIII w., i zapewne dlatego nic zamieszczono jej w Mszale Piusa V. Zwiastowanie to ulubiony motyw w sztuce sakralnej, począwszy od II w. i sceny Zwiastowania utrwalonej w katakumbach św. Pryscylli.
W Polsce uroczystość Zwiastowania lud nazywał niegdyś świętem Matki Bożej Wiosennej albo Roztwornej, Zagrzewnej, Ożywiającej lub Kwietnej, a ludowe porzekadło głosiło w tym dniu nadejście wiosny: "Na Matkę Boską Roztworną rzuca jaskółka swoją topiel jeziorną". Uważano bowiem, że ptaki zimują w błotnych topielach. Czułą opiekę Matki Bożej Wiosennej nad ptactwem polnym ukazał w swym słynnym obrazie Piotr Stachiewicz (+ 1939). Z dniem Zwiastowania związano wiele przysłów, w których przepowiadano pogodę. Jedno z nich dotyczy także aury przewidywanej na Wielkanoc: "Jakie Zwiastowanie, takie Zmartwychwstanie".