Tradycyjnie już 5 sierpnia w wielu miejscach Warszawy odbędą się modlitwy i aple upamiętniające cywilne ofiary Powstania. Główne uroczystości rozpoczną się o godz. 18 przy Pomniku Pamięci 50 tys. mieszkańców Woli zamordowanych przez Niemców, jaki znajduje się w rozwidleniu ul. Leszno i al. Solidarności. Bezpośrednio po ich zakończeniu uformuje się „Marsz Pamięci”, który ulicą Wolską przejdzie na Cmentarz Powstańców Warszawy. Jego zwieńczeniem będzie otwarcie jedynej w swoim rodzaju wystawy zatytułowanej „Zachowajmy ich w pamięci”.

Wzdłuż alei głównej Parku Powstańców Warszawy w dwóch nieregularnych rzędach zostanie ustawionych 96 białych słupów. Na każdym z nich znajdą się imiona i nazwiska oraz krótki biogram 780 dzieci, kobiet i mężczyzn zamordowanych przez Niemców w sierpniu i wrześniu 1944 r. A także tych cywilów, którzy bez wieści zaginęli w trakcie Powstania. Osoby biorące udział w „Marszu Pamięci” dostaną świece, które będzie można zapalić pod wybranym przez siebie obeliskiem.

– Od początku naszej działalności Archiwum MPW gromadziło wszelkie informacje i materiały dotyczące Powstańców, jak również cywilów. Jednym z pierwszych projektów było upamiętnienie Powstańców – którzy zginęli podczas 63 dni walki – na Murze Pamięci znajdującym się w Parku Wolności przy muzeum – mówi „Niedzieli” Tymoteusz Pruchnik, kierownik Działu Archiwum MPW i dodaje. – W chwili obecnej nasze prace koncentrują się na utworzeniu bazy danych, która pozwoli choćby częściowo przywrócić pamięć o zabitych i zaginionych cywilach.

Masowe zbrodnie na ludności Warszawy zaczęły się 5 sierpnia. „Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców...” – taką komendę przekazał podwładnym Heinrich Himmler, Reichsführer SS. Przez klika następnych dni tylko na Woli zamordowano ponad 100 tys. Warszawiaków. Ale do masowych egzekucji cywili dochodziło także na Ochocie, Mokotowie i w Śródmieściu.

Niemcy wiedzieli, że zbrodnie świadczą przeciw nim, dlatego wprowadzili instrukcję nakazującą zacieranie śladów. To dzisiaj znacząco utrudnia zadanie pracownikom Archiwum MPW oraz wolontariuszom w identyfikacji zamordowanych.

Przez osiem lat pracy udało się poznać tożsamość ponad 60 tys. osób. – W 2008 r. zaczęliśmy największą kwerendę, która stała się podstawą do stworzenia bazy danych, której źródłem jest głównie kartoteka PCK. Przejrzeliśmy ponad 3 mln kart, z czego ok. 300 tys. dotyczyło osób, które w trakcie Powstania zginęły, zaginęły bądź znalazły się później w obozach koncentracyjnych – opowiada Pruchnik. Poza tym przejrzano także materiały zgromadzone w Instytucie Pamięci Narodowej, Radzie Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Fundacji Polsko-Niemieckie „Pojednanie” oraz dokumentację cmentarzy komunalnych.

Wystawę „Zachowajmy ich w pamięci” można zwiedzać do 22 października. Pracownicy Muzeum mają nadzieję, że ekspozycja zachęci mieszkańców do przekazywania danych o kolejnych ofiarach zbrodni sprzed 71 lat.

Osoby posiadające informacje o poległych lub zaginionych mogą podzielić się swoją wiedzą kontaktując się osobiście z Działem Archiwum MPW (ul. Grzybowska 79). Informacje można przekazać również telefonicznie, pod nr 22 539 79 99 lub za pośrednictwem maila: ofiarycywilne@1944.pl.