Z Januszem Mazurem, kustoszem działu etnograficznego Muzeum Kresów w Lubaczowie, o zbiorach związanych ze Świętami Bożego Narodzenia rozmawia Adam Łazar
ADAM ŁAZAR: – Muzeum Kresów posiada obiekty dotyczące tradycji bożonarodzeniowych?
JANUSZ MAZUR: – Mamy ich sporo. Do najciekawszych należy kolekcja obiektów pozyskanych od twórcy ludowego Mieczysława Strzębickiego z Rudy Różanieckiej. Kolekcja obejmuje stroje i maski grupy kolędniczej „Herody”. Są też gwiazdy, z którymi chodzili kolędnicy, ozdoby choinkowe i cykle prac rzeźbiarskich autorstwa Mieczysława Strzębickiego i Henryka Janczura. Posiadamy kilka obrazów podejmujących tę tematykę, np. XVIII-wieczny obraz „Pokłon Trzech Króli” wg Petera Paula Rubensa.
– W bożonarodzeniowym okresie pokazujecie także wystrój izby ludowej...
– To prawda. Corocznie w okresie bożonarodzeniowym aranżowany jest wystrój izby wiejskiej. Nabiera ona świątecznego charakteru. U belek stropowych wisi słomiany pająk wykonany przez Mieczysława Hawryliszyna z Łówczy, a samą przestrzeń izby wypełniają barwne postacie kolędników. Nie brakuje stołu wigilijnego. Całe muzeum nabiera świątecznego nastroju, a symbolizuje go choinka z ręcznie wykonanymi ozdobami wedle wzorów sprzed nawet stu lat.
– Czy nie obawia się Pan, że sztuka ręcznego wykonywania ozdób choinkowych i wystroju domów zanika?
Reklama
– Nurtowały nas te obawy i dlatego kustosz działu oświatowego Barbara Kubrak organizuje konkursy na „Najciekawszą ozdobę choinkową”. Konkursy poprzedzane są warsztatami wykonywania ozdób, prowadzonymi przez autentycznych twórców ludowych z naszego regionu, a kończą się wystawą prac i rozdaniem nagród.
– Ozdoby choinkowe to nie wszystko. Ginie obrzędowość, stare kolędy i pastorałki.
– O nie też się troszczymy. Zwyczaje i obrzędy są przedmiotem naszych badań, a zapoczątkował je etnograf Tadeusz Burzyński. O zwyczajach bożonarodzeniowych opowiadała w naszej placówce Aniela Mrówka z Cewkowa Woli, a prowadzony przez nią zespół śpiewaczy „Stokrotki” przypomniał stare i zapomniane kolędy i pastorałki. Również inne placówki angażują się w te działania. Ideę wykonywania stroików, ozdób choinkowych i szopek promuje MDK, a parafia konkatedralna organizuje przegląd zespołów kolędniczych. Wszystkie te działania mają jeden cel – podtrzymać i rozwijać tradycje bożonarodzeniowe.
– Ponoć lubaczowskie zwyczaje świąteczne prezentowane były za granicą?
– W 2008 r. nasze muzeum realizowało międzynarodowy projekt Cult Rural: „Promocja wiejskiego dziedzictwa kulturowego, wspólnego dla europejskich obszarów wiejskich”. Z partnerami z Grecji i Bułgarii zorganizowaliśmy wystawę: „Wspólne korzenie europejskiego dziedzictwa wiejskiego”. W ramach polskiej obrzędowości bożonarodzeniowej prezentowaliśmy m.in. maski grup kolędniczych z regionu lubaczowskiego oraz słomiane pająki, zdobiące wnętrza w czasie Świąt. Była to świetna okazja do promocji rodzimej kultury poza granicami kraju.
Muzeum Okręgowe w Sandomierzu, które znajduje się na Zamku Królewskim obchodzi setną rocznicę powstania.
Uroczysta gala z racji jubileuszu została zorganizowana w Sali Rycerskiej, a rozpoczęły ją przemówienia zaproszonych gości oraz osób w różny sposób związanych z muzeum. – Muzeum przez ostatnie 100 lat miało różne nazwy. Wszystko wskazuje na to, że będzie ono miało kolejną nazwę, jeszcze bardziej zaszczytną niż dotychczas – powiedział Mikołaj Getka-Kenig, dyrektor Muzeum Okręgowego. Nawiązał w ten sposób do planów, dotyczących przekształcenia instytucji w Muzeum Narodowe, co ma nastąpić z dniem 1 stycznia 2022 r. Również z racji jubileuszu zostało zainaugurowane wręczanie pamiątkowych medali Amico Suo Singulari Dyrektora Muzeum Okręgowego, dla szczególnie zasłużonych przyjaciół i darczyńców placówki. Pierwszymi odznaczonymi zostali: prof. Andrzej Buko, dr Janusz Kamocki, Cezary Łutowicz, Krzysztof i Marta Burkowie oraz Jan Puk. Natomiast wicewojewoda świętokrzyski Rafał Nowak wręczył dyrektorowi muzeum Złoty Medal Zasłużony Kulturze Gloria Artis w uznaniu jego zasług dla działalności kulturalnej. Po wystąpieniach, w części artystycznej wystąpiła Polska Opera Królewska, która wykonała Śpiewnik domowy Stanisława Moniuszki. Na zakończenie spotkania została otwarta wystawa Sto lat Muzeum Okręgowego w Sandomierzu 1921 – 2021, na której prezentowane są najciekawsze, a rzadko eksponowane obiekty ze zbiorów muzeum. Wystawa została podzielona na pięć części tematycznych: Archeologia, Historia, Literatura, Etnografia i Sztuka. Można na niej zobaczyć zarówno wybór pierwszych przedwojennych obiektów etnograficznych ze zbiorów Muzeum Ziemi Sandomierskiej, jak również rekonstrukcję propagandowej ekspozycji ze zlikwidowanej Zagrody Pamięci Narodowej w Wiktorynie koło Ożarowa, będącej przykładem ideologicznego wykorzystywania muzeów w okresie PRL. Odwiedzający znajdą na niej również wiszące do tej pory w magazynach, znakomite obrazy takich wielkich artystów jak: Jacek Malczewski, Olga Boznańska, Wojciech Weiss, Teodor Axentowicz czy Jan Cybis, pozyskanych głównie w czasach, kiedy muzeum było główną instytucją ochrony dziedzictwa w województwie tarnobrzeskim. Nie brakuje również wyboru pamiątek po Jarosławie Iwaszkiewiczu. Dyrektor muzeum mówiąc o wystawie szczególną uwagę zwrócił na zbiór archeologiczny, który jest wyjątkowy w skali całego kraju. Na uwagę zasługują m.in. unikatowe szachy sandomierskie z końca XII wieku lub początku XIII wieku. Godny zobaczenia jest też dzban przypominający o tragicznych dla miasta wydarzeniach. Naczynie nosi ślady po pożarze z 1612 r., który bardzo zniszczył miasto. – To jest jeden z przykładów na to, jak archeologia może przekazywać nam pamiątki ważnych wydarzeń historycznych, o których wiemy z przekazów źródłowych – mówił Mikołaj Getka-Kenig. Podkreślił również, że od niedawna eksponowane szachy sandomierskie po zakończeniu wystawy zyskają specjalnie im poświęconą salę ekspozycyjną.
Dziś zmarł w wieku 96 lat profesor Antonino Zichichi. Ten włoski naukowiec odegrał znaczącą rolę w historii nauki i kultury końca XX wieku. Fizyk o międzynarodowej renomie prowadził intensywną działalność popularyzatorską, przekonany o konieczności obrony metody naukowej przed przesądami i uproszczeniami.
Co więcej, profesor Zichichi przez dziesięciolecia był czołową postacią w międzynarodowych badaniach i debacie publicznej na temat relacji między nauką i wiarą.
Leon XIV otrzyma oficjalne zaproszenie do Azerbejdżanu. Zapowiedź taka padła podczas wczorajszej wizyty delegacji zwierzchników religijnych tego kraju w Watykanie. Spotkali się tam z papieżem, a także m.in z sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej kard. Pietro Parolinem i prefektem Dykasterii ds. Kościołów Wschodnich kard. Claudiem Gugerottim.
Ambasada Azerbejdżanu przy Stolicy Apostolskiej poinformowała po zakończeniu wizyty, że ukazała ona, iż dialog między Azerbejdżanem i Stolicą Apostolską jest „ożywiony i pogłębiony”.
W związku z tym, iż od dnia 25 maja 2018 roku obowiązuje Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia Dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) uprzejmie Państwa informujemy, iż nasza organizacja, mając szczególnie na względzie bezpieczeństwo danych osobowych, które przetwarza, wdrożyła System Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji w rozumieniu odpowiednich polityk ochrony danych (zgodnie z art. 24 ust. 2 przedmiotowego rozporządzenia ogólnego). W celu dochowania należytej staranności w kontekście ochrony danych osobowych, Zarząd Instytutu NIEDZIELA wyznaczył w organizacji Inspektora Ochrony Danych.
Więcej o polityce prywatności czytaj TUTAJ.
