KS. PAWEŁ RYTEL-ANDRIANIK: – Czym jest Penitencjaria Apostolska?

KS. PRAŁ. KRZYSZTOF NYKIEL: – Pomimo swej długiej historii, trybunał Penitencjarii Apostolskiej jest mało znany, choć jest najstarszą dykasterią Kurii Rzymskiej i wykonuje pracę bezpośrednio związaną z „salus animarum” (zbawieniem duszy).
Na jej czele stoi kardynał penitencjarz większy – kard. Mauro Piacenza. Kompetencje Penitencjarii Apostolskiej dotyczą wyłącznie forum wewnętrznego (sumienia), tzn. ukrytego obszaru relacji między Miłosiernym Bogiem a penitentem. Forum wewnętrzne jest sakramentalne, jeśli jest ściśle związane z sakramentem pokuty, a pozasakramentalne – jeśli sprawy sumienia rozpatrywane są poza sakramentem spowiedzi.
Penitencjaria Apostolska nie posiada funkcji prawnych związanych z forum zewnętrznym, tak jak Rota Rzymska czy Sygnatura Apostolska. Sprawuje jurysdykcję łaski.
Nasza dykasteria – w ramach swojej kompetencji – w poszczególnych przypadkach udziela: rozgrzeszeń, dyspens, łask, uważnień, zamian oraz odpustów.
Słusznie można ją nazwać Trybunałem Miłosierdzia, ponieważ jej główną misją jest pomaganie w procesie pojednania z Bogiem i z Kościołem wiernego, który znalazł się w sytuacji niedającej się pogodzić z jego wiecznym zbawieniem.

– Ksiądz Prałat jest zastępcą Kardynała w tejże dykasterii, czyli regensem, któremu przysługuje tytuł ekscelencji. Czy mógłby Ksiądz przybliżyć Czytelnikom swoją pracę?

– Urząd regensa jest odpowiednikiem sekretarza w innych dykasteriach. Ten urząd powierzył mi w 2012 r. papież Benedykt XVI. Regens wraz z prałatami: teologiem, kanonistą i trzema konsultantami stanowią Radę Prałatów, z którą kardynał penitencjarz konsultuje się w podejmowaniu decyzji w najbardziej skomplikowanych sprawach. Księża urzędnicy uczestniczą natomiast w codziennych zebraniach, odbywających się pod przewodnictwem regensa, w celu przebadania spraw napływających do dykasterii. Z reguły staramy się odpowiedzieć w ciągu 24 godzin, mając na uwadze właśnie zbawienie dusz.

– W dniach 24-28 marca Penitencjaria Apostolska organizowała kurs dla spowiedników. Według Księdza Prałata, jakie powinny być cechy dobrego spowiednika?

– Odpowiem na to pytanie odniesieniem się do duchowego doświadczenia wielkiego świętego spowiednika, jakim był św. Alfons Maria Liguori, który podkreślał, że spowiednik powinien być: „ojcem, który przygarnia, lekarzem, który leczy, nauczycielem, który poucza, sędzią, który okazuje miłosierdzie”.
W tym miejscu pragnę powiedzieć, że Penitencjaria Apostolska, zwana Trybunałem Miłosierdzia w służbie spowiednikom i penitentom, jest bardzo wdzięczna Ojcu Świętemu Franciszkowi za to, że w swoich licznych wystąpieniach i przemówieniach niestrudzenie ukazuje piękno sakramentu pojednania, przypomina kapłanom, iż są szafarzami Bożego Miłosierdzia oraz nawołuje wiernych, aby nie bali się prosić Boga o przebaczenie, uzdrowienie i przemianę dzięki Jego Miłości.
Podczas spotkania z proboszczami i kapłanami, którzy pracują w rzymskich parafiach, 6 marca br. papież Franciszek – oprócz przypomnienia słów bł. Jana Pawła II, że „dla całego Kościoła jest czas miłosierdzia” – podkreślił, iż „w sposób szczególny kapłan ukazuje wnętrzności miłosierdzia w sprawowaniu sakramentu pojednania; ukazuje to w całym swoim zachowaniu, w sposobie przyjęcia, udzielania porad, rozgrzeszania… Ale wynika to z tego, w jaki sposób sam kapłan, we własnej osobie, przeżywa ten sakrament, jak pozwala się obejmować Bogu Ojcu w spowiedzi i jak pozostaje wewnątrz tego objęcia…”.
Papież dodał również: „Ani laksysta (tutaj: zbytnio pobłażliwy spowiednik – przyp. K.N.), ani rygorysta nie daje świadectwa Jezusowi Chrystusowi, ponieważ ani jeden, ani drugi nie bierze odpowiedzialności za osobę, którą spotyka. Rygorysta obmywa ręce: przygważdża faktycznie osobę prawem pojętym w sposób zimny i sztywny; laksysta też umywa ręce: tylko pozornie jest miłosierny, ale w rzeczywistości nie bierze na poważnie problemu tego sumienia, minimalizując grzech. Prawdziwe miłosierdzie bierze odpowiedzialność za osobę, słucha jej uważnie, przybliża się z szacunkiem i w prawdzie do jej sytuacji, towarzyszy jej w drodze pojednania”.

– Minął pierwszy rok pontyfikatu papieża Franciszka. Co uderza Księdza Prałata w sposób szczególny w postawie Ojca Świętego?

– W tych dniach ludzie na całym świecie, i to różnej rangi, wypowiadali się na temat pontyfikatu papieża Franciszka i jego misji Piotra naszych czasów. Wielu z nas – współpracowników Ojca Świętego – miało łaskę przeżywania wspólnie pierwszej rocznicy jego wyboru na Stolicę Piotrową, uczestnicząc w miejscowości Ariccia w rekolekcjach wielkopostnych Kurii Rzymskiej. Dni rekolekcyjne były bogatym przeżyciem duchowym, powiedziałbym – niezapomnianym. Codziennej Mszy św. przewodniczył sam Ojciec Święty, wspólne konferencje, medytacje, posiłki. Ćwiczenia duchowe kończyły się Nieszporami i adoracją Najświętszego Sakramentu. Po rekolekcjach, w piątek 14 marca, wróciliśmy razem z Papieżem tym samym autobusem do Watykanu. Podczas rekolekcji można było dostrzec, jak wiele czasu Ojciec Święty poświęca modlitwie i jak bardzo jest człowiekiem zawierzenia Bożemu Miłosierdziu.