Nazwa "Betlejem" oznacza "Miasto Chleba". W Piśmie Świętym po raz pierwszy pojawia się w Księdze Rodzaju w związku ze śmiercią Racheli, żony Jakuba oraz matki Józefa i Benjamina. Betlejem jest miejscem akcji Księgi Rut, to właśnie na okolicznych polach zbierała kłosy bohaterka Księgi (2, 8-22). Na betlejemskich pagórkach pasł owce Dawid, kiedy Samuel przyszedł namaścić go na króla (1 Sam 16, 4-13). Dawidowi też zapowiada prorok Natan, że z Jego rodu wyjdzie Mesjasz. W sumie Pismo Święte przywołuje Betlejem 46 razy.
Betlejem, w którym narodził się Jezus Chrystus, zwie się "Betlejem Efrata", czyli "obfite", "bogate", ze względu na to, że jest ono usytuowane na żyznych polach. Mówimy także "Betlejem Judzkie" dla odróżnienia od innego Betlejem, położonego w Galilei, odległego 12 km od Nazaretu. Wreszcie do niego stosuje się nazwę "Miasto Dawidowe", dla upamiętnienia faktu, że z niego wywodził się Dawid i rozsławił je już na ok. 1000 lat przed Chrystusem.
Choć dziś może nam się to wydawać dziwne, to jednak Betlejem, przez niemal dwa wieki po narodzeniu Chrystusa, było pogańskie. Po powstaniu Bar Kochby (132-135) cesarz Hadrian polecił zniszczyć sanktuaria palestyńskie zarówno żydowskie, jak i chrześcijańskie. I tak w Betlejem nad grotą Narodzenia Chrystusa kazał zasadzić święty lasek ku czci pogańskiego bożka Tamusa - Adonisa. Przełom w dziejach chrześcijaństwa w Ziemi Świętej, a więc i w Betlejem, stanowił Edykt Mediolański cesarza Konstantyna z 313 r. ogłaszający wolność wyznania i kultu. W 324 r. przybyła do Betlejem matka cesarza św. Helena z wieloma architektami i przystąpiła do budowy bazyliki na miejscu Narodzenia, którą otwarto w 339 r. 60 lat później dotarł tutaj św. Hieronim i dokonał przekładu Pisma Świętego na język łaciński.
Betlejemska Bazylika Narodzenia Pańskiego to jedna z najstarszych chrześcijańskich świątyń, w której do dziś odprawiane są nabożeństwa. Wprawdzie w roku 529 Samarytanie zniszczyli tę bazylikę konstantyniańską, ale rok później cesarz Justynian Wielki kazał ją odbudować. Z tego też czasu bazylika w swej zasadniczej konstrukcji przetrwała do dziś.
Podczas najazdu Persów w roku 614 bazylika Narodzenia Pańskiego ocalała, bo przybysze ze Wschodu w postaciach Mędrców przedstawionych na frontonie świątyni dopatrywali się swoich rodaków. Podczas panowania krzyżowców Betlejem było miejscem koronowania tutejszych władców.

Dzisiaj w Betlejem...

mieszka ok. 30 tysięcy ludzi. Są wśród nich chrześcijanie różnych wyznań i obrządków, a także liczni muzułmanie. Tutejsi chrześcijanie wywodzą się przeważnie spośród ludności arabskiej. Miasto położone jest ok. 8 km na południe od Jerozolimy.
Do bazyliki Narodzenia Pańskiego wchodzi się przez Drzwi Pokory. Tak nazwano to niewielkie wejście, które, aby przekroczyć, trzeba się schylić. Do obecnych rozmiarów zmniejszono je w czasach osmańskich, by uniemożliwić wjazd końmi i wozami do świątyni. Gdy jednak przyjrzeć się potężnemu nadprożu nad łukiem, widać wyraźnie, jak duże były niegdyś oryginalne drzwi z czasów krzyżowców.
W bazylice można się pogubić. I to bynajmniej nie z powodu jej wielkości, ale raczej panujących tu podziałów. Tak jak Bazylika Grobu Pańskiego w Jerozolimie, tak i świątynia stojąca nad grotą, w której Jezus przyszedł na świat, podzielona jest pomiędzy grecki Kościół prawosławny, Kościół ormiański i rzymskokatolicki. Do katolików należy część schodów wiodąca do Groty Narodzenia, jej dwie ściany, fragment posadzki i miejsce, gdzie znajdował się żłóbek... A podziały są tu tak pilnie strzeżone, jakby każdemu o kult całkiem innego miejsca chodziło.
Obok bazyliki katolicy wznieśli ponad sto lat temu kościół św. Katarzyny. Tam najczęściej pielgrzymi - jeśli grupy są liczne - uczestniczą w Mszy św. Tam też katolicki patriarcha Jerozolimy odprawia uroczystą Pasterkę. Należy mieć tylko nadzieję, iż i w tym roku w noc Bożego Narodzenia kościół ten, stojący w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca przyjścia na świat Zbawiciela, rozbrzmiewał będzie śpiewem łacińskich kolęd, wspominających to wielkie wydarzenie sprzed ponad dwóch tysięcy lat.